Điểm sáng xuất khẩu tôm quý I/2026: Động lực từ Trung Quốc và bài toán chi phí

Cụ thể, trong quý I/2026, xuất khẩu tôm Việt Nam đạt 1,069 tỷ USD, tăng 17,5% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là kết quả tích cực trong bối cảnh thị trường tôm thế giới chưa phục hồi đồng đều, cạnh tranh giữa các nguồn cung lớn ngày càng gay gắt, còn môi trường thương mại quốc tế tiếp tục biến động mạnh. Tuy vậy, mức tăng này không phản ánh một sự phục hồi đồng đều của toàn ngành, mà chủ yếu đến từ sự bứt phá của một số thị trường và một số nhóm sản phẩm cụ thể, nổi bật nhất là tôm hùm sang Trung Quốc.

Về cơ cấu sản phẩm, tôm chân trắng vẫn là trụ cột lớn nhất với 573 triệu USD, chiếm 53,6% tổng kim ngạch và tăng 6,3%. Tôm sú đạt 80,7 triệu USD, tăng 10,8%. Điểm nổi bật nhất là nhóm tôm loại khác đạt gần 415 triệu USD, tăng 39,3%; trong đó riêng tôm hùm đạt 345,5 triệu USD, tăng 57,4%, trở thành động lực tăng trưởng lớn nhất của toàn ngành trong quý đầu năm nay.

Về thị trường, Trung Quốc và Hồng Kông tiếp tục là đầu tàu tăng trưởng với 440,1 triệu USD, tăng 57,2%, chiếm hơn 41% tổng xuất khẩu tôm của Việt Nam. Riêng thị trường này đã hấp thụ 341,6 triệu USD tôm hùm của Việt Nam, tăng 58,4%, tương đương 77,6% tổng kim ngạch tôm xuất sang Trung Quốc và Hồng Kông.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam (VASEP), bước sang năm 2026, ngành tôm đang đối mặt với nhiều khó khăn khi chi phí đầu vào tăng trong khi giá bán lại giảm. Ghi nhận từ thị trường cho thấy, từ cuối tháng 3 đến đầu tháng 4/2026, nhiều doanh nghiệp sản xuất thức ăn thủy sản đồng loạt điều chỉnh giá, với mức tăng từ vài trăm đến vài nghìn đồng mỗi kg, thậm chí một số dòng sản phẩm tăng cao hơn. Nguyên nhân chủ yếu đến từ biến động giá nguyên liệu, chi phí logistics và tỷ giá.

Trong khi đó, giá tôm nguyên liệu trong nước lại có xu hướng giảm mạnh từ sau Tết Nguyên đán và rõ rệt hơn trong nửa đầu tháng 4/2026. So với mức đỉnh đầu tháng 1, giá hiện đã lùi khá xa, phản ánh áp lực tiêu thụ khi thị trường xuất khẩu phục hồi chưa đồng đều, trong khi nguồn cung trong nước vẫn ở mức cao.

Áp lực chi phí gia tăng đang ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cạnh tranh của tôm Việt Nam trên thị trường quốc tế. Khi giá thành sản xuất trong nước tăng, trong khi các đối thủ như Ecuador hay Ấn Độ vẫn duy trì lợi thế chi phí thấp, khoảng cách cạnh tranh về giá ngày càng bị nới rộng. Điều này khiến doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu đối mặt với sức ép lớn hơn trong bối cảnh thị trường tiêu thụ chưa thực sự phục hồi.

Trước bối cảnh này, người nuôi tôm đang có xu hướng thận trọng hơn. Khi hiệu quả kinh tế không rõ ràng, nhiều hộ giảm mật độ thả nuôi hoặc giãn thời gian xuống giống. Bên cạnh chi phí tăng và giá thu mua thấp, người nuôi còn đối mặt với rủi ro dịch bệnh, môi trường biến động và điều kiện nuôi ngày càng khó kiểm soát ở một số khu vực. Những yếu tố này làm gia tăng rủi ro sản xuất và ảnh hưởng đến quyết định tái thả nuôi.

Nếu xu hướng này kéo dài, nguồn cung nguyên liệu trong thời gian tới có thể bị ảnh hưởng. Ngành tôm có nguy cơ đối mặt với tình trạng thiếu hụt cục bộ trong giai đoạn cao điểm chế biến và xuất khẩu cuối năm. Điều này không chỉ tác động đến hoạt động sản xuất mà còn ảnh hưởng đến tiến độ giao hàng và khả năng đáp ứng đơn hàng của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh áp lực lan rộng toàn chuỗi, việc duy trì ổn định ngành tôm đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên. Người nuôi cần tiếp cận thông tin thị trường kịp thời để điều chỉnh kế hoạch sản xuất. Doanh nghiệp cung ứng đầu vào cần chia sẻ khó khăn, hạn chế gia tăng chi phí trong giai đoạn nhạy cảm. Doanh nghiệp chế biến cần tăng cường liên kết với vùng nuôi nhằm đảm bảo nguồn cung ổn định. Đồng thời, cơ quan quản lý cần theo dõi sát diễn biến thị trường để có giải pháp hỗ trợ phù hợp.

×