Xăng sinh học E10 là xăng gì và có an toàn sử dụng cho mọi loại xe hay không?

Mới đây, Bộ Công Thương đang tham mưu, trình Chính phủ ban hành lộ trình sử dụng xăng E10 nhằm giảm phát thải khí nhà kính, thực hiện cam kết cân bằng phát thải ròng vào năm 2050, dự kiến thực hiện từ ngày 1/1/2026.

Dự kiến, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) và Tổng Công ty Dầu Việt Nam (PV Oil) sẽ thí điểm bán xăng E10 từ ngày 1/8. Đây là bước đi đầu tiên trong lộ trình chuyển đổi toàn quốc sang nhiên liệu xanh, dự kiến bắt đầu từ năm 2026. Xăng sinh học E10 được xem là giải pháp quan trọng nhằm giảm phát thải CO₂, thúc đẩy ngành nông nghiệp ethanol và đa dạng hóa nguồn cung năng lượng. Theo lộ trình của Chính phủ, xăng sinh học E10 sẽ từng bước thay thế xăng khoáng trên thị trường.

Ngày 24/7 vừa qua, Petrolimex cùng với thông báo điều chỉnh giá xăng dầu, doanh nghiệp này cũng công bố mức giá xăng E10. Theo đó, so với xăng RON 95-V, xăng E10 có mức giá thấp hơn từ 540-560 đồng/lít. So với xăng RON 95-III, xăng E10 có mức giá thấp hơn từ 210-220 đồng/lít. So với xăng E5, xăng E10 có mức giá cao hơn 220 đồng/lít.

Theo kế hoạch, từ ngày 1/8/2025, Petrolimex sẽ thí điểm kinh doanh Xăng sinh học E10 ở các cửa hàng thuộc địa bàn thành phố Hồ Chí Minh nhằm đánh giá thị trường và khả năng triển khai thực tiễn.

Xăng sinh học E10 là gì?

Xăng E10 là loại xăng sinh học được pha trộn giữa 90% xăng không chì truyền thống và 10% ethanol – một loại cồn sinh học được sản xuất từ nguyên liệu tái tạo như mía, ngô, sắn hoặc phế phẩm nông nghiệp. Thuật ngữ xăng sinh học E10 được tạo thành từ chữ “E” là viết tắt của Ethanol, và “10” là tỷ lệ phần trăm ethanol (cồn sinh học) có trong hỗn hợp nhiên liệu. Xăng E10 cũng được coi là loại nhiên liệu thân thiện với môi trường, giúp giảm phát thải khí nhà kính, và góp phần giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch. Tại Việt Nam, nguyên liệu chính để sản xuất cồn sinh học là sắn lát khô.

Theo quy định tại QCVN 01:2022/BKHCN về xăng, nhiên liệu diezen và nhiên liệu sinh học thì xăng E10 là xăng sinh học có hàm lượng cồn nhiên liệu từ 9 - 10% thể tích.

Sử dụng xăng sinh học E10 giúp động cơ hoạt động sạch hơn, giảm khí CO, HC và bụi mịn. Đây là loại nhiên liệu đã được nhiều quốc gia trên thế giới khuyến khích sử dụng trong chiến lược phát triển năng lượng bền vững.

Vì sao xăng sinh học E10 được khuyến khích sử dụng để phát triển năng lượng bền vững?

Theo các nghiên cứu khoa học, ethanol có hàm lượng oxi cao, giúp cải thiện quá trình đốt cháy của hỗn hợp nhiên liệu do đó, xăng E10 có thể giúp giảm lượng khí thải Cacbon monoxit (CO) và Hydrocacbon (HC) khoảng 20% so với xăng khoáng truyền thống. Khí thải được giảm đồng nghĩa với việc giảm nguy cơ gây ô nhiễm không khí và hiệu ứng nhà kính - một trong những nguyên nhân chính gây biến đổi khí hậu toàn cầu. Cụ thể:

Ethanol có thể sản xuất trong nước, giúp giảm phụ thuộc vào dầu mỏ nhập khẩu. Việc sử dụng xăng sinh học E10 giúp các quốc gia đa dạng hóa nguồn cung năng lượng, từ đó tăng khả năng chủ động và bền vững trong dài hạn.

Nguyên liệu sản xuất ethanol (sắn, ngô, mía...) là sản phẩm nông nghiệp. Việc mở rộng sản xuất ethanol tạo ra đầu ra ổn định cho nông dân, tăng thu nhập cho khu vực nông thôn và phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp – công nghiệp chế biến – nhiên liệu.

Xăng E10 cháy sạch hơn xăng thông thường, bởi Ethanol (C₂H₅OH) chứa oxy trong phân tử, giúp quá trình cháy diễn ra hoàn toàn hơn, hạn chế tạo ra khí CO (carbon monoxide) – một sản phẩm cháy không hoàn toàn gây độc. Trong khi xăng khoáng (A95) chỉ chứa hydrocarbon (CₓHᵧ) không có oxy, nên cần nhiều oxy từ không khí để cháy hoàn toàn. Khi không đủ oxy (đặc biệt ở điều kiện thực tế vận hành), sẽ dễ sinh ra khí CO và HC chưa cháy hết.

Theo báo cáo của EPA Hoa Kỳ (U.S. Environmental Protection Agency): Ethanol trong xăng E10 giúp giảm trung bình: CO: -30% HC: -25% Benzene (chất gây ung thư): -13% PM2.5 (bụi mịn): -10% so với xăng khoáng bình thường.

Nhược điểm của xăng sinh học E10?

Ngoài những ưu điểm về môi trường, xăng sinh học E10 cũng được nhận định có không ít nhược điểm khiến người tiêu dùng băn khoăn.

Xăng E10 có khả năng ăn mòn chi tiết của phương tiện và đẩy nhanh quá trình lão hóa vật liệu bởi Ethanol là chất hút ẩm mạnh (hấp thụ nước từ không khí). Cụ thể, dễ gây rỉ sét cho bình xăng kim loại và ăn mòn các chi tiết như gioăng cao su, ống dẫn, phớt, nếu các vật liệu này không chịu được cồn. Đối với xe đời cũ hoặc xe sản xuất trước năm 2000, nhiều linh kiện không tương thích với ethanol nên dễ hư hỏng hệ thống nhiên liệu sau thời gian sử dụng.

Các nghiên cứu tại Thái Lan và Mỹ cho thấy ethanol trên 10% có thể làm giảm tuổi thọ của gioăng cao su không chịu cồn từ 20–40%.

Xăng E10 làm tăng khả năng tiêu hao nhiên liệu: Khả năng tăng tiêu hao xăng của Ethanol có nhiệt trị thấp hơn khoảng 30% so với xăng khoáng (1 lít ethanol sinh ra ít năng lượng hơn). Kết quả là khi sử dụng E10, một số xe có thể tiêu hao nhiên liệu tăng 2–5% để duy trì công suất động cơ tương đương. Ví dụ: Một xe ô tô trung bình tiêu thụ 7 lít/100km bằng xăng A95, khi dùng E10 có thể tiêu thụ khoảng 7.2–7.3 lít/100km.

Khó khởi động động cơ trong thời tiết rét lạnh: Ethanol có điểm bay hơi thấp hơn xăng, nên dễ gây khó nổ máy vào sáng sớm hoặc mùa đông, đặc biệt với xe máy chế hòa khí hoặc xe cũ không có hệ thống phun xăng điện tử (EFI). Trường hợp thường gặp: xe nổ máy lâu hơn, hụt ga khi khởi động lạnh.

Cần thay lọc nhiên liệu sớm: Do ethanol hút nước, hệ thống lọc nhiên liệu và bơm xăng có thể bị tắc hoặc giảm hiệu suất nếu không được kiểm tra và vệ sinh định kỳ. Khuyến nghị thay lọc nhiên liệu sớm hơn so với dùng xăng khoáng thông thường.

Xăng sinh học E10 phù hợp với những loại ô tô, xe máy sản xuất từ năm nào?

Theo GOV.UK, mặc dù nhiều xe máy hiện đại từ cuối thập niên 1990 trở đi có khả năng sử dụng xăng E10, tuy nhiên những xe cộ sản xuất trước đó hoặc xe sử dụng linh kiện cao su không chịu ethanol có thể không tương thích hoặc bị giảm độ bền. Trong khi đó, Australia khuyến nghị các xe sản xuất từ năm 2000 trở lên, có dữ liệu chính hãng mới được đưa vào danh sách kiểm tra tương thích E10.

Tại Việt Nam, các dòng xe phổ thông được nhiều người sử dụng như Honda Vision, Air Blade, SH, Wave Alpha/Future FI, Winner X (được sản xuất từ năm 2013 trở đi) hoàn toàn tương thích với xăng E10, được trang bị hệ thống phun xăng điện tử (FI) và vật liệu chịu ethanol. Các mẫu khởi động tốt, vận hành ổn định khi dùng E10.

Đối với xe máy, hầu hết xe máy đời mới sản xuất từ khoảng năm 2013 trở lại đây của Honda, Yamaha và Piaggio tại Việt Nam đều tương thích tốt với xăng E10. Xe cổ, đời cũ, sử dụng chế hòa khí hoặc vật liệu không chịu ethanol nên tránh dùng E10. Tuy nhiên, để sử dụng an toàn và tránh ảnh hưởng đến công suất, độ bền và bảo hành, người dùng nên kiểm tra kỹ thông tin từ nhà sản xuất hoặc dịch vụ chính hãng nếu không rõ tương thích. Cụ thể:

Các mẫu Honda máy chế hòa khí đời cũ như Dream, Super Cub, Wave S trước 2010 không nên sử dụng E10 do có nguy cơ ăn mòn các chi tiết cao su và khó khởi động lạnh.

Đối với thương hiệu Yamaha thì Yamaha Exciter 150/155, Sirius FI, Janus, Grande, NVX, FreeGo đều tương thích tốt với xăng E10, sử dụng hệ thống FI và vật liệu chịu cồn.

Còn với Piagio thì các xe Piaggio 50cc, xe dùng chế hòa khí hoặc model trước năm 2011 thì không nên sử dụng E10. Còn các mẫu xe Liberty, Vespa iGet (Sprint, Primavera), Medley là các dòng xe trên 50cc sử dụng hệ thống FI và vật liệu tương thích, được Piaggio công nhận tương thích với E10.

Còn tổ chức Cơ quan Môi trường Hoa Kỳ (EPA) cho biết: "Chấp nhận sử dụng nhiên liệu E10–E15 với xe sản xuất từ năm 2001 trở đi, với điều kiện tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật"

Thực tế, Các hãng xe lớn như BMW, Renault, Peugeot... đều chính thức xác nhận động cơ xăng sản xuất sau 2000 (và đặc biệt từ 2011 trở đi) tương thích với xăng E10.

Hầu hết các xe của hãng Mercedes‑Benz dùng động cơ xăng đều được phép sử dụng xăng E10, ngoại trừ các mẫu C200 CGI (W203) và CLK 200 CGI (C209) đời 2002–2005 (động cơ TI phun trực tiếp đời đầu) và những xe không trang bị bộ xúc tác ba chiều (three‑way catalysts), hoặc đã được lắp lại bộ xúc tác, hoặc sản xuất với bộ chế hòa khí – thường là xe trên 25 năm tuổi.

Còn các xe cũ, xe máy đời thấp, hoặc xe sử dụng vật liệu không chịu ethanol: người dùng cần cân nhắc kỹ hoặc tiếp tục dùng E5 (≥97 octane), tránh dùng E10 kéo dài.

Tại châu Á, hãng Nissan cho biết các mẫu xe dùng động cơ xăng được sản xuất từ ngày 1/1/2000 trở đi được chấp nhận sử dụng xăng E10; hãng Mazda thì cho biết xe xăng từ năm 2002 trở về sau tương thích với E10; với Mitsubishi thì hầu hết xe xăng tương thích trừ các model động cơ GDI đời trước năm 2007. Subaru: Xe xăng từ 1‑1‑1991 trở đi đều tương thích E10; Suzuki: Các mẫu xe đang sản xuất hiện tại tương thích với E10; các mẫu cũ cần tham khảo sách hướng dẫn; Daihatsu: Một số mẫu (Cuore, Copen…) từ năm 2008 trở đi tương thích; cần xác minh với đại lý; hãng Hyundai thì xe sản xuất từ năm 2003 trở đi (động cơ xăng MPI/EFI) đều tương thích với nhiên liệu chứa ethanol lên đến 10% (E10), miễn là không vượt 15%, theo hướng dẫn trong sổ tay sử dụng chính hãng.

Tuy nhiên, Hyundai cũng khuyên không sử dụng xăng chứa methanol và cấm sử dụng xăng có ethanol vượt quá 15% (ví dụ E15, E85) vì có thể gây ảnh hưởng đến hệ thống nhiên liệu và hệ thống điều khiển động cơ.

Trong khi đó, tất cả ô tô Kia động cơ xăng sản xuất từ năm 1996 trở đi được xem là tương thích với E10, có thể vận hành ổn định khi dùng xăng pha 10% ethanol. Tuy nhiên nếu xảy ra vấn đề về vận hành nên đổi về xăng không pha ethanol 100%.

Nhiều chuyên gia lo ngại việc bắt buộc sử dụng xăng sinh học E10 trên toàn quốc nếu không chuẩn bị kỹ lưỡng dễ rơi vào vết xe đổ của xăng E5

Theo ông Bùi Ngọc Bảo - Chủ tịch Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam - cho rằng, theo tính toán của tổ chức nghiên cứu trên thế giới, chỉ riêng việc sử dụng xăng E10, lượng khí phát thải đã giảm tới hơn 30%. Trên thực tế, Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam kiến nghị hơn chục năm nay là phải sử dụng xăng dầu tiêu chuẩn cao tại các thành phố lớn, nhưng đến nay các địa phương vẫn ì ạch triển khai. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, theo ông Bảo việc triển khai sử dụng nhiên liệu sinh học áp dụng đồng bộ cả nước cần phải có lộ trình cụ thể, rõ ràng để doanh nghiệp có thời gian chuẩn bị tối thiểu là 6 tháng. Cùng với đó, Nhà nước cần có quy định ngừng lưu hành các loại xăng chất lượng thấp, nhằm tránh lặp lại kịch bản trước đây xăng E5 được triển khai nhưng mức giá chênh lệch không cao, thiếu hấp dẫn nên người dùng ưu tiên chọn sản phẩm RON95 hơn xăng sinh học.

Còn lãnh đạo một doanh nghiệp xăng dầu tại TPHCM thẳng thắn bày tỏ: “Việc triển khai xăng E10 cần chuẩn bị kỹ lưỡng, nếu không dễ rơi vào vết xe đổ như với xăng E5”.

Theo vị này, doanh nghiệp từng tham gia chuỗi cung ứng xăng E5, nhưng sau 3 năm phải dừng vì không thể bù lỗ. Bởi chi phí logistics ethanol sinh học cao hơn nhiều so với vận chuyển xăng khoáng thông thường do dễ cháy, hút ẩm, phải bảo quản riêng biệt. Trong khi đó, mức chiết khấu cho doanh nghiệp phân phối lại thấp, không tạo động lực kinh doanh.

Hiện nay hệ thống kho bể chứa của các đầu mối chưa đạt chuẩn để tồn trữ ethanol ở mức an toàn. Nếu bắt buộc chuyển sang E10 mà không đầu tư lại hạ tầng thì chẳng khác gì “đổ rượu mạnh vào chum nước mưa”.

Báo Tiền Phong nhận định, thống kê cho thấy, sau hơn 10 năm triển khai xăng sinh học E5, đến nay xăng E5 vẫn chiếm tỷ trọng thấp hơn RON 95, bất chấp nhiều thời điểm có chính sách khuyến khích. Người tiêu dùng không mặn mà, doanh nghiệp bán lẻ không tha thiết, trong khi các nhà máy sản xuất ethanol từng đầu tư hàng nghìn tỷ đang “sống dở chết dở”.

PGS, TS. Bùi Quang Tuấn - nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam - cho rằng, việc triển khai sản phẩm năng lượng mới trên thị trường thường có tác động rất lớn, vì ảnh hưởng đến thói quen tiêu dùng của hàng chục triệu người dân. Do đó, cần phải để cho thị trường thử nghiệm trước 6-12 tháng để làm quen, chấp thuận và đánh giá kỹ tác động kỹ thuật - kinh tế - xã hội, rồi mới tính lộ trình mở rộng.

“Việt Nam cần năng lượng sạch, đó là điều không phải bàn. Nhưng cách đưa xăng E10 ra thị trường cần thay đổi căn bản, không chỉ là thay đổi hàm lượng ethanol, mà phải thay đổi tư duy thực thi chính sách - minh bạch, khoa học, thị trường và cách truyền thông đến người tiêu dùng”, ông Tuấn nói.

×