Doanh thu 200 triệu đồng không phản ánh đúng thực tế thu nhập của các hộ kinh doanh nhỏ lẻ

Tại phiên thảo luận về dự án Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) chiều ngày 19/11/2025, các đại biểu Quốc hội cho rằng lần sửa đổi Luật Thuế thu nhập cá nhân này phải trở thành "bước chuyển lớn" trong hoàn thiện chính sách thuế. Qua đó nhằm khắc phục những bất cập kéo dài, bảo đảm công bằng, minh bạch và phù hợp với đời sống thực tế của người dân và doanh nghiệp. Nhiều nhóm vấn đề lớn đã được các đại biểu phân tích sâu, kiến nghị cụ thể để cơ quan soạn thảo tiếp thu, hoàn thiện.

Một trong những nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là quy định mức doanh thu 200 triệu đồng/năm làm cơ sở xác định ngưỡng chịu thuế đối với hộ kinh doanh. Đại biểu Phạm Văn Hòa, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp cho rằng, mức 200 triệu đồng không phản ánh đúng thực tế thu nhập của các hộ kinh doanh nhỏ lẻ.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng khẳng định cơ quan soạn thảo sẽ tiếp thu tối đa ý kiến đại biểu, trong đó tập trung nghiên cứu để xây dựng ngưỡng thuế hợp lý, phản ánh đúng thực tế cho hộ kinh doanh, bảo đảm công bằng với người làm công ăn lương.

Thực tế, ngưỡng doanh thu chịu thuế áp dụng cho cá nhân, hộ kinh doanh từ 200 triệu đồng/năm trở lên, chính thức có hiệu lực từ ngày 1.1.2026 vẫn được đánh giá lạc hậu so với thực tế mức sống của người dân và giá cả hàng hóa hiện tại. Cụ thể, với mức doanh thu 200 triệu đồng/năm, trung bình khoảng 550.000 đồng/ngày đã phải đóng thuế. Như vậy, những hộ kinh doanh đồ ăn sáng chỉ bán 11 tô (trung bình 50.000 đồng/tô), 20 ổ bánh mì (25.000 - 30.000 đồng/ổ), 30 hộp xôi (20.000 đồng/hộp)… là đã phải đóng thuế. Tương tự, tiệm tạp hóa bán 1,5 thùng bia, người bán vé số bán 60 vé một ngày đã đủ doanh thu để đóng thuế. Trong khi đó, bán đủ 60 tờ vé số, tiền công người bán nhận về chỉ 60.000 đồng. Theo tìm hiểu, đa số người bán vé số dạo mỗi ngày bán được 100-200 vé, tức đều qua ngưỡng doanh thu chịu thuế.

Đáng nói, ngay cả doanh thu cao không đồng nghĩa với lợi nhuận tốt. Dẫn chứng với biên lợi nhuận ngành kinh doanh hoa thường dao động 2-3%, bà Nguyễn Thanh Hoa (chợ Hồ Thị Kỷ, TP.HCM) cho biết bán một bó hoa mừng sinh nhật giá 600.000 đồng, lãi chỉ tối đa 20.000 đồng sau khi trừ các chi phí hoa, giấy gói, nơ... "Doanh thu 600.000 đồng/ngày chỉ là tiền thu về, hoàn toàn chưa phản ánh chi phí, đừng nói đến lợi nhuận. Tôi đề xuất thuế cho cá nhân, hộ kinh doanh nên dựa trên lợi nhuận hoặc tỷ suất lợi nhuận thay vì tính trên tổng doanh thu thì đúng thực tế hơn. Doanh nghiệp kinh doanh có lãi mới đóng thuế và chính sách thuế đối với cá nhân, hộ kinh doanh cũng nên theo tư duy đó", bà Hoa nêu quan điểm.

Đại biểu Hoàng Văn Cường (Hà Nội) lấy ví dụ với một hộ kinh doanh bán sữa có giá nhập về là 900.000 đồng/hộp và bán ra với giá 1 triệu đồng/hộp, tức là mỗi hộp thu về 100.000 đồng. Như vậy, hộ kinh doanh này phải bán 200 hộp mới có mức doanh thu 200 triệu đồng, và thu nhập thực tế có được chỉ là 20 triệu đồng là đã bị áp thuế.

Theo ông Cường, việc áp thuế như vậy là không hợp lý, khi mức giảm trừ gia cảnh cho một cá nhân làm công ăn lương hiện nay đã là 186 triệu đồng/người/năm và có thể lên tới 260 triệu đồng nếu có thêm người phụ thuộc.

Nếu so sánh với người bán sữa, mức doanh thu của người kinh doanh phải lên tới 2,6 tỉ đồng và thu nhập có được là 260 triệu - tương đương với ngưỡng chịu thuế của người làm công ăn lương.

Ông Cường cho rằng cần phải thay đổi mức xác định khởi điểm nộp thuế thu nhập cá nhân với người kinh doanh. Trong đó, với những người bán hàng, mức khởi điểm tối thiểu phải là 1,5 tỉ đồng, tức là mức chênh lệch khoảng 2% mới có được thu nhập là trên 260 triệu.

Với người làm dịch vụ mà không phải bỏ chi phí như thầu, hay không bao gồm vật liệu, ít nhất là 500 triệu đồng. Với nhóm sản xuất kinh doanh, mức khởi điểm phải từ 1 tỉ đồng trở lên.

Đại biểu Trần Văn Lâm (Bắc Ninh) cũng cho rằng với người kinh doanh nhỏ, lợi tức kinh doanh còn phụ thuộc nhiều yếu tố, được xác định sau khi trừ đi chi phí.

Đặc biệt, khi thực hiện chủ trương xóa bỏ thuế khoán, hàng triệu hộ kinh doanh sẽ chuyển từ nộp thuế theo phương pháp khoán sang phương pháp tính thuế khác. Cụ thể tính thuế trực tiếp trên doanh thu sẽ rất đông.

Tuy nhiên, phương pháp tính thuế này có nhiều bất cập, gây thiệt thòi cho không nhỏ đối tượng áp dụng, cụ thể là hộ kinh doanh nhỏ. Phân tích cụ thể, đại biểu nói hiện ngưỡng chịu thuế của hộ kinh doanh ở mức từ 200 triệu đồng/năm, bất kể kinh doanh có lãi hay không.

Theo tính toán, với mức tăng trưởng 8%/năm của nền kinh tế, mức doanh thu từ 200 triệu đồng trở lên của hộ kinh doanh chỉ tương đương với thu nhập 16 triệu đồng/năm, tức là thu nhập 1,33 triệu/tháng đã phải nộp thuế.

Trong khi đó, các đối tượng khác chịu mức thuế thu nhập cá nhân là 11 triệu đồng/tháng.

"Hộ kinh doanh nhỏ phải chịu phương pháp tính thuế trực tiếp theo doanh thu là sự thiệt thòi. Vì vậy, đề nghị cơ quan chức năng cần quan tâm xem xét lại thuế suất và mức doanh thu khởi điểm phải tính thuế thu nhập cá nhân đối với cách tính thuế trực tiếp trên doanh thu của các hộ kinh doanh nhỏ phải chịu, để tạo lập môi trường kinh doanh bình đẳng cho các thành phần kinh tế cùng phát triển" - đại biểu Lâm nói.

×