Vì sao phải tăng mức đóng BHYT khi miễn viện phí?

Mới đây, Bộ Y tế đã chính thức đề xuất về việc điều chỉnh mức đóng bảo hiểm y tế theo lộ trình từng bước, dự kiến đạt mức trần 6% lương cơ sở vào năm 2032. Đây được xác định là giải pháp tài chính then chốt để giải quyết bài toán ngân sách, hướng tới mục tiêu bao phủ chăm sóc sức khỏe và miễn hoàn toàn chi phí khám chữa bệnh cho người dân trong tương lai.

Nghịch lý chi phí và yêu cầu tái cơ cấu nguồn quỹ

Hiện nay, mức đóng bảo hiểm y tế đang được giữ ở mức 4,5% lương cơ sở. Tuy nhiên, tại Hội thảo xin ý kiến về định hướng xây dựng đề án Từng bước thực hiện chính sách miễn viện phí diễn ra ngày 1/12 vừa qua, đại diện Bộ Y tế khẳng định việc nâng mức đóng BHYT là điều bắt buộc để đáp ứng nhu cầu điều trị ngày càng cao trong bối cảnh mô hình bệnh tật diễn biến phức tạp. Lãnh đạo Bộ Y tế cung công bố số liệu thống kê năm 2024 cho thấy áp lực tài chính rất lớn lên hệ thống an sinh khi cả nước ghi nhận hơn 183 triệu lượt khám chữa bệnh với tổng chi phí gần 140.000 tỷ đồng.

Mục tiêu cốt lõi của đề xuất này không dừng lại ở việc tăng thu, mà nhằm giải quyết vấn đề người dân đang phải tự chi trả hơn 40% chi phí khám chữa bệnh từ tiền túi. Bộ Y tế đặt mục tiêu giảm tỷ lệ này xuống dưới 30% và tiến dần về mức thấp nhất để người dân không bị rơi vào cảnh nghèo hóa do bệnh tật.

Liên quan vấn đề trên, bà Trần Thị Trang - Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm Y tế nhấn mạnh rằng dù có chính sách miễn viện phí hay không vẫn phải tăng đóng bảo hiểm y tế để đáp ứng nhu cầu điều trị của người dân. Bà Trang cho biết có nguồn lực đủ mạnh từ quỹ bảo hiểm y tế mới có thể thiết kế tối đa quyền lợi của gói miễn viện phí.

Liên quan nội dung trên, giữa tháng 9, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan từng nêu quan điểm "không miễn viện phí tuyệt đối, mà hướng đến giảm tối đa chi phí đồng chi trả của người dân, tăng độ bao phủ BHYT, giảm tử vong do phát hiện bệnh muộn, xây dựng hệ thống y tế công bằng, bình đẳng, hiệu quả, bền vững và không ai bị bỏ lại phía sau".

Lộ trình điều chỉnh qua ba giai đoạn

Để tránh gây áp lực đột ngột cho người dân và doanh nghiệp, cơ quan soạn thảo đề xuất lộ trình tăng dần qua ba giai đoạn cụ thể gắn liền với việc mở rộng quyền lợi y tế.

Giai đoạn 1 từ năm 2026 đến năm 2027 sẽ tập trung mở rộng quyền lợi cho các nhóm ưu tiên. Dự kiến mức đóng sẽ được đề xuất điều chỉnh lên 5,1% bắt đầu từ năm 2027.

Giai đoạn 2 từ năm 2028 đến năm 2030 đặt mục tiêu giảm chi tiền túi của bệnh nhân xuống mức thấp thông qua việc thí điểm sàng lọc các bệnh lý có chi phí hiệu quả. Mức đóng dự kiến trong giai đoạn này sẽ tăng lên 5,4% vào năm 2030.

Giai đoạn 3 từ năm 2030 trở đi hướng tới bao phủ bảo hiểm y tế toàn dân và miễn viện phí trong phạm vi gói dịch vụ cơ bản. Mức đóng sẽ chạm trần 6% vào năm 2032, đi kèm với việc hoàn thiện mạng lưới y tế cơ sở và hệ thống thanh toán thông minh.

Quyền lợi người tham gia được mở rộng tương ứng

Song hành với đề xuất tăng phí, người dân sẽ được thụ hưởng các dịch vụ y tế chất lượng hơn. Ngay trong giai đoạn 2026 - 2027, người dân dự kiến được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần theo lộ trình ưu tiên.

Đáng chú ý, các nhóm đối tượng chính sách sẽ được hưởng lợi trực tiếp từ sự thay đổi này. Cụ thể, người thuộc hộ gia đình cận nghèo và người cao tuổi từ đủ 75 tuổi trở lên đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội sẽ được bảo hiểm y tế chi trả 100% chi phí khám chữa bệnh. Quy định này cũng phù hợp với tinh thần của các văn bản pháp luật mới như Luật Bảo hiểm xã hội và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm y tế mới được Quốc hội thông qua.

Bản chất của chính sách miễn viện phí

Làm rõ hơn về khái niệm miễn viện phí, Thứ trưởng thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà giải thích rằng chính sách này không đồng nghĩa với việc dịch vụ y tế có giá 0 đồng, mà là người bệnh không phải trả tiền tại chỗ. Chi phí đó sẽ được chi trả bởi quỹ bảo hiểm y tế và sự hỗ trợ từ ngân sách nhà nước.

Ông Hà cho biết chính sách miễn viện phí toàn dân phải dựa trên nền tảng trụ cột là bảo hiểm y tế, đây là giải pháp kinh tế tài chính mang ý nghĩa xã hội sâu sắc, giúp tăng công bằng trong tiếp cận y tế và giảm nguy cơ người dân bỏ điều trị.

Để hiện thực hóa lộ trình này, bên cạnh việc điều chỉnh mức đóng, ngành y tế cũng đang nghiên cứu các giải pháp tài chính bổ sung như huy động liên kết với bảo hiểm thương mại hay tìm kiếm nguồn thu từ thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các sản phẩm có hại cho sức khỏe.

×