WB: Xuất khẩu và đầu tư liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) đang tăng mạnh tại Việt Nam

Theo Báo cáo Cập nhật Kinh tế Đông Á - Thái Bình Dương của Nhóm Ngân hàng Thế giới (WB) công bố ngày 9/4, tăng trưởng khu vực khu vực Đông Á và Thái Bình Dương được dự báo giảm từ mức 5,0% năm 2025 xuống còn 4,2% năm 2026.

Tăng trưởng khu vực được dự báo giảm từ mức 5,0% năm 2025 xuống còn 4,2% năm 2026, khi cú sốc năng lượng do xung đột Trung Đông làm trầm trọng thêm những tác động bất lợi của các rào cản thương mại gia tăng, bất ổn chính sách toàn cầu và những khó khăn kinh tế trong nước.

Tăng trưởng của Trung Quốc, nền kinh tế lớn nhất khu vực, được WB dự báo giảm từ 5,0% năm 2025 xuống còn 4,2% năm 2026 và 4,3% năm 2027, trong bối cảnh nhu cầu nội địa yếu, thị trường bất động sản tiếp tục gặp khó khăn và đà giảm tốc toàn cầu kìm hãm tăng trưởng xuất khẩu. Tăng trưởng của phần còn lại trong khu vực sẽ giảm xuống 4,1% năm 2026 và dự kiến phục hồi lên 5,0% năm 2027 khi căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt và mức độ bất ổn giảm bớt.

Wb đưa ra dự báo về triển vọng kinh tế Việt Nam, WB dự báo tăng trưởng GDP dự kiến sẽ chậm lại còn 6,3% vào năm 2026 trước khi phục hồi lên mức 7,6% vào năm 2027. Dù có sự chậm lại vào năm 2026, Việt Nam vẫn là một trong những nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng hàng đầu trong khu vực Đông Á và Thái Bình Dương, vượt xa mức trung bình của khu vực (dự báo đạt 4,2% năm 2026).

"Tăng trưởng tại Đông Á và Thái Bình Dương tiếp tục vượt trội so với phần lớn thế giới, ngay cả trong giai đoạn bất ổn", ông Carlos Felipe Jaramillo, Phó Chủ tịch Ngân hàng Thế giới phụ trách khu vực Đông Á và Thái Bình Dương cho biết. "Tuy nhiên, để duy trì mức tăng trưởng này đòi hỏi các quốc gia phải giải quyết những thách thức cơ cấu và nắm bắt cơ hội của kỷ nguyên số để nâng cao năng suất và tạo thêm việc làm".

Tác động của xung đột Trung Đông đối với mỗi quốc gia sẽ khác nhau, tùy thuộc vào mức độ phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu, những điểm yếu nội tại và khả năng ứng phó linh hoạt của chính sách kinh tế. Xung đột kéo dài và leo thang có thể làm gia tăng khó khăn kinh tế và kéo giảm tăng trưởng khu vực. Nếu giá nhiên liệu tăng kéo dài ở mức 50%, các hộ gia đình trong khu vực có thể mất đi 3–4% thu nhập. Hỗ trợ có mục tiêu — cho cả người nghèo, nhóm dễ bị tổn thương lẫn các doanh nghiệp vừa và nhỏ — có thể giúp những đối tượng cần thiết nhất mà không gây áp lực tài khóa.

"Khả năng phục hồi trong quá khứ của khu vực thật đáng ghi nhận, nhưng những khó khăn hiện tại có thể làm gia tăng căng thẳng kinh tế và kìm hãm tăng trưởng năng suất", ông Aaditya Mattoo, Giám đốc Nghiên cứu của Nhóm Ngân hàng Thế giới cho biết. "Hỗ trợ có chừng mực cho người dân và doanh nghiệp có thể bảo toàn việc làm hôm nay, trong khi khôi phục các cải cách cơ cấu bị đình trệ có thể mở ra động lực tăng trưởng cho ngày mai."

Báo cáo xác định xuất khẩu và đầu tư liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) tăng mạnh là điểm sáng trong năm 2025, đặc biệt tại Malaysia, Thái Lan và Việt Nam. AI cũng có thể thúc đẩy tăng trưởng năng suất, nhưng mức độ ứng dụng tại Đông Á và Thái Bình Dương vẫn còn hạn chế do khoảng cách về kết nối và kỹ năng. Chỉ 13-17% các công ty con đa quốc gia tại Trung Quốc và Thái Lan hiện đang sử dụng AI, bằng khoảng một phần ba so với tỷ lệ tại các nước công nghiệp phát triển.

Mặc dù mức dự báo tăng trưởng năm 2026 của Việt Nam thấp hơn so với năm 2025 song so với báo cáo được công bố vào tháng 10/2025, WB đã nâng mức dự báo thêm 0,2 điểm phần trăm (6,1%). Điều này khá khác biệt so với dự báo của các nước trong khu vực (ngoại từ Malaysia, Timor-Leste, Palau, Solomon Islands, Samoa).

Trong đó, theo WB, động lực cho tăng trưởng của Việt Nam tiếp tục đến từ đầu tư công, đầu tư tư nhân và sự duy trì ổn định của dòng vốn FDI.

Những năm gần đây, dòng vốn FDI chảy vào Việt Nam liên tục gia tăng, vượt xa nhiều đối thủ trong khu vực. Khối doanh nghiệp FDI tiếp tục đóng vai trò trụ cột khi đóng góp tới 73% tổng kim ngạch xuất khẩu. Với độ mở thương mại lên tới 184% GDP, Việt Nam hiện là nền kinh tế phụ thuộc vào thương mại lớn thứ hai châu Á.

Theo WB, xuất khẩu và đầu tư liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) đang tăng mạnh tại Việt Nam. Tỷ trọng xuất khẩu thiết bị và linh kiện liên quan đến AI đã tăng vọt từ khoảng 20% GDP (năm 2023) lên xấp xỉ 32% GDP vào năm 2025, đưa Việt Nam vào nhóm cao nhất thế giới. Riêng xuất khẩu thiết bị phần cứng cho trung tâm dữ liệu đã tăng từ 7% lên hơn 15% GDP.

Đồng thời, mức độ ứng dụng AI trong lực lượng lao động cũng ghi nhận tín hiệu tích cực với khoảng 20% người lao động sử dụng AI thường xuyên (hơn 90 phút/tháng), nhỉnh hơn mức trung bình của một số quốc gia phát triển như Nhật Bản.

Cùng với Sáng kiến đào tạo 50.000 kỹ sư bán dẫn vào năm 2030, Việt Nam đang từng bước hiện thực hóa chiến lược phát triển bán dẫn nhằm từng bước chuyển đổi trở thành trung tâm bán dẫn trong khu vực và trên thế giới.

Để hiện thực hóa các mục tiêu kinh tế, Chính phủ đang tiến hành các đợt cải cách quy mô lớn. Từ cuối năm 2024, công cuộc tái cơ cấu bộ máy bắt đầu với việc sáp nhập chính quyền địa phương (giảm từ 63 xuống 34 tỉnh) và tinh giản ít nhất 100.000 biên chế trong 5 năm. Các sửa đổi quan trọng trong Luật Đất đai và Luật Ngân sách Nhà nước cũng được triển khai nhằm khơi thông nguồn lực và cải thiện môi trường đầu tư.

Dù bức tranh tổng thể rất lạc quan, WB cũng chỉ ra những nút thắt mà nền kinh tế Việt Nam cần tháo gỡ. Trong khi hệ thống giáo dục phổ thông có thành tích xuất sắc, chất lượng giáo dục đại học và chỉ số y tế của lực lượng lao động vẫn còn là điểm yếu. Đáng chú ý, chỉ khoảng 17% dân số có kỹ năng số ở mức trung bình, thấp hơn nhiều so với tỷ lệ 64% của Malaysia.

Bên cạnh đó, chất lượng của dòng vốn ngoại cũng cần được lưu tâm. Đơn cử, Samsung hiện chiếm khoảng 14% tổng kim ngạch xuất khẩu, nhưng giá trị gia tăng nội địa từ điện tử vẫn thấp do phụ thuộc vào linh kiện nhập khẩu. Về mặt đời sống xã hội, sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân (90% hộ nghèo nhất sở hữu xe máy) khiến mọi tầng lớp đều dễ bị tổn thương trước các cú sốc giá nhiên liệu toàn cầu.

Chuyên đề đặc biệt của báo cáo chỉ ra rằng trong những điều kiện nhất định, chính sách công nghiệp có thể giúp các nền kinh tế Đông Á và Thái Bình Dương thúc đẩy tăng trưởng và tạo ra nhiều việc làm có năng suất cao hơn. Hỗ trợ có mục tiêu cho các ngành cụ thể tại Hàn Quốc, Malaysia và gần đây là Việt Nam đã phát huy hiệu quả nhờ các quốc gia này đã củng cố nền tảng kinh tế - hạ tầng, giáo dục và thể chế quản lý - đồng thời tự do hóa thương mại và đầu tư.

Hỗ trợ doanh nghiệp tại các quốc gia khác kém hiệu quả hơn do phải vượt qua những hạn chế từ nền tảng yếu và chính sách bảo hộ dai dẳng, đặc biệt trong lĩnh vực dịch vụ.

×