Virus Nipah là gì? Vì sao bùng phát ở Ấn Độ? TP HCM cảnh báo gì về virus gây tử vong??

TP HCM ra thông báo mới về Virus Nipah

Trước thông tin một số quốc gia ghi nhận ca mắc bệnh do virus Nipah (NiV), ngày 26/1, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP HCM (HCDC) cho biết đang theo dõi chặt chẽ tình hình dịch tễ trên thế giới, đồng thời chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống từ sớm nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Theo HCDC, hiện nay virus Nipah đang lây lan tại Ấn Độ, trong khi Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh. Tuy nhiên, ngành y tế TP HCM đã và đang tăng cường giám sát các trường hợp nhập cảnh, đặc biệt là người đi về từ các khu vực có dịch.

Theo đó, công tác kiểm soát y tế tại các cửa khẩu quốc tế được siết chặt nhằm phát hiện sớm các trường hợp sốt hoặc có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh truyền nhiễm nguy hiểm để kịp thời cách ly, xử trí ngay tại cửa khẩu. Trong đó, lực lượng y tế chú trọng giám sát người nhập cảnh đến từ các vùng đang bùng phát dịch.

HCDC khuyến cáo, hành khách trở về từ vùng dịch nếu xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ như sốt, nhức đầu trong vòng 3-14 ngày, kèm theo các dấu hiệu hô hấp như ho, đau họng, khó thở, cần liên hệ ngay với cơ sở y tế để được tư vấn và điều trị kịp thời.

Giới chức y tế bang Tây Bengal (Ấn Độ) đang khẩn trương triển khai các biện pháp khoanh vùng, kiểm soát dịch sau khi xác nhận 5 trường hợp nhiễm virus Nipah - mầm bệnh nguy hiểm có tỷ lệ tử vong cao. Trước nguy cơ dịch bệnh lan rộng, chính quyền địa phương đã yêu cầu gần 100 người thuộc diện nguy cơ phơi nhiễm thực hiện cách ly tại nhà như một biện pháp phòng ngừa.

Theo 1 quan chức cấp cao của Sở Y tế bang Tây Bengal, được hãng tin PTI dẫn lời, tình trạng sức khỏe của 2 bệnh nhân diễn biến nghiêm trọng. Nam y tá đã có dấu hiệu cải thiện, trong khi nữ y tá vẫn trong tình trạng rất nguy kịch. Cả 2 đang được theo dõi và điều trị tại khoa chăm sóc tích cực tăng cường (ICCU).
Các xét nghiệm sau đó tiếp tục phát hiện thêm 3 trường hợp dương tính với virus Nipah, đều là nhân viên y tế làm việc tại cùng cơ sở, gồm 1 bác sĩ, 1 y tá và 1 nhân viên y tế khác. 3 ca bệnh này đã được chuyển đến Bệnh viện Bệnh truyền nhiễm do nhà nước quản lý tại khu Beleghata, thành phố Kolkata, để tiếp tục điều trị và theo dõi.

Virus Nipah là loại virus gì? Triệu chứng, biến chứng khi nhiễm virus Nipah

Hiện nay, bệnh do virus Nipah chưa có vaccine phòng ngừa cũng như thuốc điều trị đặc hiệu. Để phòng ngừa nguy cơ lây nhiễm, HCDC khuyến cáo người dân thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch; tránh tiếp xúc với dơi hoặc lợn bị bệnh; tránh những nơi dơi thường trú ngụ; không tiếp xúc với máu hoặc các chất dịch cơ thể của người được xác định nhiễm NiV.

Theo các chuyên gia, nhiễm virus Nipah ở giai đoạn đầu thường có biểu hiện không đặc hiệu. Người bệnh có thể sốt cao, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi, đau họng - những triệu chứng rất dễ nhầm với cúm mùa hoặc các bệnh virus thông thường khác. Chính sự “ngụy trang” này khiến nhiều trường hợp không được phát hiện sớm.

Ở một số bệnh nhân, bệnh có thể tiến triển nhanh chỉ trong vài ngày, chuyển sang giai đoạn nặng với các triệu chứng hô hấp như ho, khó thở, suy hô hấp cấp. Đáng lo ngại hơn, virus Nipah có xu hướng tấn công hệ thần kinh trung ương, gây viêm não cấp với biểu hiện buồn ngủ, lú lẫn, co giật và hôn mê.

Không chỉ gây tử vong, một số người sống sót sau nhiễm Nipah còn phải đối mặt với các di chứng thần kinh kéo dài như rối loạn trí nhớ, co giật tái phát hoặc suy giảm chức năng vận động. Điều này tạo ra gánh nặng lâu dài cho cá nhân, gia đình và hệ thống y tế.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), virus Nipah là bệnh truyền từ động vật sang người, có thể lây qua thực phẩm bị ô nhiễm hoặc lây truyền trực tiếp từ người sang người.

Con người có thể nhiễm NiV khi tiếp xúc trực tiếp với động vật mang mầm bệnh như dơi, lợn; tiêu thụ thực phẩm bị nhiễm chất dịch cơ thể của động vật bị bệnh (như nhựa cây cọ hoặc trái cây bị dơi nhiễm bệnh làm ô nhiễm) hoặc tiếp xúc gần với người nhiễm NiV thông qua giọt bắn đường hô hấp, nước tiểu hoặc máu.

Thời gian ủ bệnh của NiV thường từ 4-14 ngày. Các triệu chứng ban đầu có thể nhẹ hoặc nặng, phổ biến là sốt, nhức đầu kéo dài từ 3-14 ngày, kèm theo các biểu hiện về đường hô hấp như ho, đau họng, khó thở.

Ở giai đoạn biến chứng nặng, người bệnh có thể bị viêm não với các triệu chứng buồn ngủ, mất phương hướng, rối loạn tâm thần và có thể nhanh chóng rơi vào hôn mê trong vòng 24-48 giờ.

Tỷ lệ tử vong do virus Nipah được ghi nhận dao động từ 40-75%. Ngoài ra, một số người sống sót sau khi nhiễm NiV có thể để lại di chứng lâu dài như co giật kéo dài và thay đổi tính cách.

Trong hơn hai thập kỷ qua, virus Nipah đã nhiều lần gây ra các đợt bùng phát đáng lo ngại tại châu Á, với diễn biến nhanh và tỷ lệ tử vong cao. Đợt dịch đầu tiên được ghi nhận năm 1999 tại Malaysia và Singapore, khi virus lây từ dơi sang đàn lợn rồi truyền sang người, khiến khoảng 300 người mắc bệnh và hơn 100 người tử vong.

Từ năm 2001, Bangladesh trở thành điểm nóng của Nipah với các ổ dịch gần như xuất hiện hàng năm, chủ yếu liên quan đến việc sử dụng nước chà là tươi hoặc thực phẩm bị dơi nhiễm virus làm ô nhiễm, đồng thời ghi nhận nhiều ca lây truyền trực tiếp từ người sang người.

Tại Ấn Độ, các đợt bùng phát rải rác được ghi nhận ở bang Tây Bengal và Kerala, trong đó đợt dịch tại Kerala năm 2018 gây chú ý đặc biệt khi tỷ lệ tử vong vượt quá 90% trong số các ca mắc được xác nhận. Ổ dịch hiện nay được xem là lần bùng phát thứ 9, đồng thời là lần thứ 7 được ghi nhận tại bang Kerala kể từ năm 2018.

Philippines cũng từng báo cáo các ca nhiễm Nipah liên quan đến tiếp xúc với động vật, cho thấy phạm vi ảnh hưởng của virus không bị giới hạn trong một khu vực địa lý nhất định. Chính những diễn biến này đã khiến WHO đưa Nipah vào danh sách các bệnh truyền nhiễm ưu tiên, cần đẩy nhanh nghiên cứu và tăng cường giám sát trên phạm vi toàn cầu.