Độc tố cereulide là gì? Vi khuẩn Bacillus cereus gây hại cho trẻ em như thế nào? Và các triệu chứng nhiễm độc tố Bacillus cereus từ sữa

Độc tố cereulide và vi khuẩn Bacillus cereus là gì?

Cereulide là một loại độc tố sinh học do vi khuẩn Bacillus cereus tạo ra - chủng vi khuẩn hiện diện phổ biến trong tự nhiên, đặc biệt ở đất, nước, ngũ cốc, sữa và nhiều nguyên liệu thực phẩm khác. Khi B. cereus phát triển trong điều kiện vệ sinh kém hoặc thực phẩm được bảo quản không đúng quy cách, vi khuẩn có thể tổng hợp và tích lũy Cereulide ngay trong thực phẩm.

Theo thông tin từ Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm quốc gia (Bộ Y tế), Bacillus cereus là một loại vi khuẩn Gram dương, có khả năng di động, sinh nha bào và sản sinh độc tố gây ngộ độc thực phẩm. Vi khuẩn này phát triển trong khoảng nhiệt độ từ 5-50 độ C, mạnh nhất ở 35-40 độ C, và thường tồn tại sẵn trong môi trường tự nhiên như đất, nước.

Điểm đáng lo ngại là nha bào của Bacillus cereus có khả năng bám dính cao, kháng nhiều biện pháp làm sạch thông thường và vẫn có thể tồn tại sau quá trình nấu nướng. Do đó ngay cả thực phẩm đã được chế biến hoặc hâm nóng vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây ngộ độc.

Nó không bị phân hủy bởi axit trong dạ dày hay các enzyme trong hệ tiêu hóa, cho phép nó tấn công trực tiếp vào cơ thể.

​Cơ chế tác động của độc tố này còn có thể tấn công vào ty thể (công xưởng năng lượng của tế bào), gây suy kiệt tế bào và dẫn đến suy đa tạng.

Theo các chuyên gia của Viện Kiểm nghiệm ATVSTP quốc gia, Bacillus cereus là một loại vi khuẩn nguy hiểm, sản sinh ra độc tố gây ngộ độc. Độc tố do Bacillus cereus sinh ra khiến nạn nhân tiêu chảy, nôn ói, phần lớn trường hợp có thể tự khỏi. Tuy vậy, Bacillus cereus vẫn là mối nguy hiểm trong ngành công nghiệp thực phẩm.

Bacillus cereus tiết ra 2 loại độc tố chính gây tiêu chảy và gây nôn. Loại độc tố gây tiêu chảy được vi khuẩn giải phóng ở ruột non; triệu chứng thường xuất hiện từ 6 - 15 giờ sau khi ăn phải thực phẩm nhiễm khuẩn.

Loại độc tố gây nôn được vi khuẩn tiết ra trong thực phẩm, có nhiều ở thực phẩm giàu tinh bột như gạo, khoai tây, trái cây..., khiến nạn nhân buồn nôn và nôn ói, mệt mỏi trong khoảng 30 phút - 6 giờ sau ăn.

Các loại thực phẩm thường liên quan ngộ độc do Bacillus cereus gây ra gồm sản phẩm từ sữa, thịt, rau quả, hỗn hợp gia vị, đồ khô, ngũ cốc...

Bacillus cereus gây hại cho trẻ em như thế nào?

Trẻ em là đối tượng nhạy cảm nhất đối với độc tố này vì những lý do sau:

Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ là nhóm đối tượng đặc biệt nhạy cảm với ngộ độc thực phẩm, do hệ miễn dịch, chức năng tiêu hóa và khả năng đào thải độc chất còn chưa hoàn thiện. Trong đó, ngộ độc do vi khuẩn Bacillus cereus và đặc biệt là độc tố Cereulide đang ngày càng được quan tâm, bởi độc tố này có thể tồn tại trong thực phẩm ngay cả khi đã được nấu chín hoặc pha chế bằng nước nóng. Việc nhận diện sớm nguy cơ và hiểu rõ mức độ nguy hiểm của Cereulide có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ sức khỏe trẻ em.

Với cùng một lượng thực phẩm nhiễm độc, nồng độ độc tố trên mỗi kg thể trọng ở trẻ em sẽ cao hơn, gây ra phản ứng ngộ độc dữ dội hơn. Triệu chứng điển hình là nôn mửa liên tục, khiến trẻ dễ rơi vào tình trạng sốc do mất nước và điện giải chỉ trong vài giờ.

Tuy nhiên, khi phơi nhiễm ở nồng độ cao hoặc xảy ra ở trẻ nhỏ, mức độ nguy hiểm tăng lên rõ rệt.

Đã ghi nhận một số trường hợp hiếm có thể gây tổn thương gan, rối loạn chuyển hóa và ảnh hưởng toàn thân. Đặc biệt, trẻ sơ sinh và trẻ có bệnh nền cần được theo dõi và can thiệp sớm để phòng ngừa biến chứng.

Đặc điểm của độc tố Cereulide trong sữa

Sữa bị nhiễm Cereulide thường không có biểu hiện bị hỏng (không chua, không kết tủa, không đổi mùi) ở giai đoạn đầu. Trẻ em vẫn uống bình thường mà không hề hay biết.

Ngay cả khi bạn đem sữa đó đi đun sôi lại để "diệt khuẩn" trước khi cho trẻ uống, vi khuẩn có thể chết nhưng độc tố Cereulide vẫn còn nguyên vẹn và gây độc.

Triệu chứng nhiễm độc tố Cereulide và Bacillus cereus ở trẻ em

Độc tố này gây ra các triệu chứng nôn mửa là chủ yếu (khác với nhóm gây tiêu chảy).

Giai đoạn sớm (1 - 5 giờ sau khi ăn): Trẻ buồn nôn, nôn mửa dữ dội, đau bụng co thắt.

Giai đoạn nặng: Nếu lượng độc tố lớn, trẻ có thể bị lờ đờ, co giật.

Biến chứng nguy hiểm: Suy gan cấp, suy thận và thậm chí là tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.

Một số trường hợp trẻ chán ăn, ngủ nhiều bất thường, phản xạ chậm hơn so với bình thường.

Đáng chú ý, sữa là môi trường lý tưởng cho loại độc tố này và vi khuẩn Bacillus cereus hình thành.

Nếu thấy trẻ có biểu hiện nôn mửa dữ dội sau khi uống sữa, kèm theo lờ đờ hoặc đau bụng, hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay lập tức và giữ lại mẫu sữa đó để bác sĩ có thể kiểm nghiệm nếu cần thiết.

Cách phòng tránh ngộ độc Cereulide - Bacillus cereus

Các chuyên gia khuyến cáo, để phòng ngừa ngộ độc do Bacillus cereus, cần bảo quản thực phẩm nóng trên 60 độ C, lạnh dưới 4 độ C; không để thức ăn ở nhiệt độ thường quá 2 giờ; hâm nóng thực phẩm trên 74 độ C trước khi ăn; lựa chọn, rửa sạch nguyên liệu, đặc biệt với món nguội, món lên men.

Nếu nghi ngờ thực phẩm bị ô nhiễm, cần loại bỏ ngay và tuyệt đối không cố gắng sử dụng. Khi xảy ra ngộ độc, phải vệ sinh, tẩy trùng khu vực bếp và dụng cụ chế biến để hạn chế nguy cơ tái nhiễm.

Cereulide - một chất có thể gây buồn nôn, nôn mửa và tiêu chảy - đã được phát hiện từ một nhà máy cung ứng nguyên liệu tại Trung Quốc. Nhà máy này cung cấp nguyên liệu cho một số nhà sản xuất sữa công thức cho trẻ sơ sinh, bao gồm cả Nestle. Các sản phẩm của Danone và Lactalis đã bị thu hồi tại hàng chục quốc gia và gây lo ngại cho các bậc phụ huynh.

​

​

×