Nóng: Tòa án Tối cao bác bỏ thuế quan Trump, Mỹ đối mặt áp lực hoàn trả 175 tỷ USD

Trong một động thái hiếm hoi thể hiện sự kiềm chế quyền lực của tổng thống, cơ quan tư pháp cao nhất nước Mỹ cho rằng nhiều mức thuế của chính quyền là trái pháp luật. Phán quyết với tỷ lệ 6/3 đặt ra một ranh giới mới về những chính sách mà tổng thống có thể áp dụng mà không cần sự phê chuẩn của Quốc hội.

Theo CNBC cho biết, với tỷ lệ phiếu 6 thuận và 3 chống, đa số thẩm phán Tòa án Tối cao đã nhất trí rằng đạo luật làm cơ sở cho việc áp đặt thuế nhập khẩu "không ủy quyền cho Tổng thống quyền tự ý thiết lập mức thuế". Chánh án John Roberts là người trình bày quan điểm của tòa, trong khi các thẩm phán Clarence Thomas, Samuel Alito và Brett Kavanaugh đưa ra ý kiến phản đối.

“Chính phủ diễn giải Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) theo cách trao cho Tổng thống quyền đơn phương áp đặt các mức thuế không giới hạn và thay đổi chúng tùy ý. Cách hiểu đó sẽ là sự mở rộng mang tính biến đổi đối với thẩm quyền của Tổng thống trong chính sách thuế quan”, phán quyết nêu rõ.

Phán quyết có thể mở ra một quy trình hoàn tiền đầy rối ren, theo đó hàng tỷ USD có thể phải trả lại cho các doanh nghiệp đã nộp những khoản thuế mà Tòa án Tối cao nay xác định là trái luật.

Tuy vậy, Tòa án Tối cao không bàn đến vấn đề này. Thẩm phán Brett Kavanaugh viết trong ý kiến bất đồng: “Hôm nay, Tòa không nói gì về việc chính phủ có nên hoàn trả hàng tỷ USD đã thu từ các nhà nhập khẩu hay không và nếu có thì bằng cách nào”.

Cũng chưa rõ các quốc gia khác sẽ phản ứng ra sao, trong bối cảnh các mức thuế này là nền tảng của hàng loạt thỏa thuận thương mại mà chính quyền công bố hồi đầu năm.

Sau phán quyết, chứng khoán và kim loại quý tăng giá, nhưng mức tăng không lớn. Chỉ số S&P 500 tăng khoảng 0,3% trong phiên giữa buổi sáng. Hợp đồng vàng tương lai tăng 1,7%, trong khi bạc, sau nhịp tăng sớm hơn, tăng hơn 5%.

Tòa án Tối cao ra phán quyết vài tháng sau phiên điều trần được đẩy nhanh vào tháng 11. Ông Trump đã áp dụng hơn một nửa số mức thuế hiện nay dựa trên IEEPA, viện tới những thẩm quyền chưa từng có tiền lệ để áp đặt thuế trên phạm vi toàn cầu. Trong phiên điều trần, một số thẩm phán, trong đó có cả các thẩm phán bảo thủ, tỏ ra hoài nghi việc ông Trump có thể “lách” Quốc hội để đơn phương áp đặt những mức thuế rộng như vậy.

Theo các nhà phân tích, không nên kỳ vọng thuế quan sẽ biến mất hoàn toàn sau tuyên bố này của Tòa án Tối cao Mỹ. Trước đây, chính quyền Trump từng nói sẽ dựa vào các công cụ thương mại khác để thay thế bất kỳ mức thuế nào bị Tòa án Tối cao bác bỏ.

Phán quyết này không chỉ dừng lại ở việc đình chỉ các mức thuế hiện tại mà còn mở ra một cuộc khủng hoảng tài chính mới cho Bộ Tài chính Mỹ. Theo các báo cáo từ Reuters, hơn 175 tỷ USD tiền thuế đã thu kể từ năm 2025 hiện đứng trước nguy cơ phải hoàn trả cho các doanh nghiệp.

Phán quyết của Tòa án Tối cao diễn ra trong bối cảnh các nghiên cứu mới nhất từ JPMorgan Chase chỉ ra rằng chi phí thuế quan trong năm qua đã tăng gấp ba đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Mỹ, đẩy gánh nặng lạm phát lên vai người tiêu dùng.

Cuộc chiến pháp lý này đánh dấu một cột mốc quan trọng trong việc phân định lại ranh giới giữa quyền hành pháp và lập pháp trong điều hành kinh tế. Đây chắc chắn sẽ là chủ đề gây tranh cãi gay gắt trong chương trình nghị sự chính trị của Mỹ trong thời gian tới.

×