ENSO (El Niño – Dao động Nam) là hiện tượng khí hậu tự nhiên ảnh hưởng sâu rộng đến thời tiết toàn cầu. ENSO tác động mạnh đến nhiệt độ, lượng mưa, bão lũ và là yếu tố thúc đẩy biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan.
ENSO là tên viết tắt của “El Niño – Southern Oscillation”, tức là dao động Nam dao El Niño. Đây là một hiện tượng khí hậu tự nhiên có chu kỳ, xuất hiện ở vùng xích đạo trung tâm và phía đông Thái Bình Dương.
ENSO là sự dao động giữa hai trạng thái chính: El Niño (pha nóng) và La Niña (pha lạnh), cùng với một giai đoạn trung tính xen kẽ. Hiện tượng này ảnh hưởng mạnh mẽ đến thời tiết, khí hậu toàn cầu và gây ra nhiều tác động đáng kể lên sản xuất nông nghiệp, tài nguyên nước, cũng như các hệ sinh thái.
ENSO là hệ thống khí hậu gồm ba pha:
- El Niño: Là pha nóng của ENSO. Khi xảy ra, nhiệt độ mặt nước biển ở vùng trung tâm và phía đông Thái Bình Dương xích đạo ấm lên bất thường, làm thay đổi hướng gió, dòng biển và lượng mưa. El Niño thường gây hạn hán ở Đông Nam Á, Úc, Ấn Độ, và mưa lũ ở một số khu vực Nam Mỹ.
- La Niña: Là pha lạnh của ENSO. Nhiệt độ mặt biển ở khu vực này lạnh hơn bình thường, làm gia tăng sự chênh lệch áp suất khí quyển. La Niña thường gây lũ lụt, mưa lớn ở Đông Nam Á, trong khi lại dẫn đến hạn hán ở bờ tây Nam Mỹ.
- ENSO trung tính: Là trạng thái không có El Niño hoặc La Niña rõ rệt, nhưng vẫn có những biến động khí hậu nhẹ do dao động tự nhiên của khí quyển và đại dương.
Mặc dù ENSO là một hiện tượng khí hậu tự nhiên, nhưng nó có thể khuếch đại tác động của biến đổi khí hậu. Cụ thể, El Niño làm tăng nhiệt độ toàn cầu tạm thời, góp phần vào các kỷ lục nắng nóng. Ví dụ, năm 2016 được xem là năm nóng nhất lịch sử, trùng với một đợt El Niño mạnh.
La Niña có thể làm giảm nhiệt độ trung bình toàn cầu nhẹ, nhưng lại gây ra thời tiết cực đoan như lũ lụt, bão mạnh, gây thiệt hại lớn.
ENSO cũng có thể làm thay đổi mô hình gió mùa, tăng cường các cơn bão hoặc làm gián đoạn chu kỳ mưa, từ đó ảnh hưởng đến an ninh lương thực và nguồn nước trên quy mô toàn cầu.
Theo báo cáo của IPCC (Ủy ban Liên Chính phủ về Biến đổi Khí hậu), tần suất và cường độ của ENSO có xu hướng biến động bất thường dưới tác động của biến đổi khí hậu, khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng khó dự báo và nguy hiểm hơn.
Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng trực tiếp và rõ rệt nhất từ các hiện tượng thời tiết cực đoan, biến đổi khí hậu.
Đơn cử, trong nông nghiệp, El Niño thường dẫn đến hạn hán nghiêm trọng, thiếu nước, xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long, miền Trung và Tây Nguyên. Năm 2015–2016, đợt El Niño mạnh đã gây hạn hán lịch sử, ảnh hưởng đến hàng triệu người dân. La Niña lại gây mưa lớn kéo dài, nguy cơ lũ quét, sạt lở đất, đặc biệt ở miền Trung và Bắc Bộ.
Với ngành ngư nghiệp và kinh tế biển, ENSO làm thay đổi dòng hải lưu, ảnh hưởng đến mùa vụ và ngư trường cá. Trong El Niño, một số vùng biển Việt Nam ghi nhận sản lượng hải sản giảm rõ rệt.
Trong lĩnh vực phòng chống thiên tai, ENSO khiến cho khả năng dự báo thời tiết trở nên khó khăn hơn, đòi hỏi ngành khí tượng thủy văn và phòng chống thiên tai của Việt Nam cần có các kịch bản ứng phó linh hoạt, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu gia tăng.
ENSO không phải là hiện tượng mới, nhưng trong bối cảnh biến đổi khí hậu hiện nay, sự bất thường và cường độ của ENSO đang trở nên đáng lo ngại hơn. Việt Nam – với vị trí địa lý đặc thù ven biển và nền kinh tế phụ thuộc lớn vào nông nghiệp – cần quan tâm đặc biệt đến hiện tượng này.
Việc tăng cường hệ thống dự báo khí hậu, nâng cao năng lực ứng phó thiên tai và xây dựng chiến lược phát triển bền vững là những giải pháp thiết thực để giảm thiểu tác động của ENSO trong tương lai.
Các nhà khoa học tại Viện Nghiên cứu Tác động Khí hậu Potsdam (PIK) của Đức mới đây đã đưa ra một dự báo đáng lo ngại: Trái Đất có thể sẽ ấm lên đến 7°C vào năm 2200, ngay cả khi lượng khí thải carbon dioxide (CO2) chỉ ở mức trung bình.
Theo nghiên cứu, nếu không hành động quyết liệt hơn, chúng ta có thể đang để lại cho thế giới một tương lai khắc nghiệt. Thời tiết cực đoan sẽ trở nên phổ biến hơn, tác động mạnh đến sản xuất nông nghiệp, làm giảm sản lượng lương thực và đẩy thế giới đến bờ vực của những cuộc khủng hoảng lương thực diện rộng.
Đồng thời, băng tan khiến mực nước biển dâng cao, đe dọa các khu đô thị ven biển, buộc hàng triệu người phải di dời do ngập lụt. Các hiện tượng thiên tai như hạn hán, cháy rừng, bão lớn và lũ lụt sẽ xảy ra với tần suất dày đặc hơn, còn những đợt nắng nóng vào mùa hè có thể đạt đến mức nguy hiểm đối với sức khỏe con người.
Bà Christine Kaufhold, trưởng nhóm nghiên cứu tại PIK, cho biết kết quả lần này cho thấy mức độ nóng lên toàn cầu có thể cao hơn nhiều so với những gì các mô hình trước đó từng dự đoán – kể cả trong các kịch bản phát thải thấp và trung bình. Điều này cho thấy tính cấp thiết của việc không chỉ giảm phát thải mà còn đẩy mạnh các giải pháp loại bỏ khí carbon đã tích tụ trong khí quyển.
Khí nhà kính – đặc biệt là CO2 và methane – vốn được thải ra chủ yếu từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch như than đá, dầu mỏ và khí tự nhiên. Bên cạnh đó, còn có những nguồn tự nhiên khác như phun trào núi lửa hay sự phân hủy chất hữu cơ trong đất ngập nước. Do vậy, các nhà khoa học đang kêu gọi phát triển những công nghệ có thể thu giữ và loại bỏ khí nhà kính hiệu quả hơn.
Để đưa ra những dự báo trong nghiên cứu lần này, các chuyên gia đã sử dụng mô hình CLIMBER-X – một hệ thống mô phỏng khí hậu mới được phát triển. Mô hình này tích hợp nhiều yếu tố vật lý, sinh học và địa hóa học, từ điều kiện khí quyển, dòng hải lưu, đến các phản ứng hóa học liên quan đến khí methane – vốn có tác động làm ấm khí hậu mạnh gấp nhiều lần CO2.
Nghiên cứu đã phân tích ba kịch bản khác nhau gọi là “Con đường kinh tế xã hội chung” (SSP), mô phỏng các mức phát thải khác nhau từ thấp đến cao trong suốt thiên niên kỷ tới. Trong khi phần lớn các dự báo khí hậu trước đây chỉ tập trung đến năm 2300, thì mô hình CLIMBER-X cho thấy nguy cơ đạt đỉnh nóng lên cực đoan có thể xảy ra sớm hơn và dữ dội hơn. Thậm chí, ngay cả khi con người dừng hoàn toàn lượng phát thải ngay lúc này, vẫn có 10% khả năng Trái Đất sẽ tăng thêm ít nhất 3°C vào năm 2200.
Một yếu tố then chốt được nhấn mạnh là hiệu ứng vòng phản hồi khí hậu – tức một thay đổi khí hậu có thể kích hoạt các thay đổi tiếp theo, làm quá trình nóng lên trở nên không thể kiểm soát. Ví dụ, khi lượng mưa tăng làm cỏ phát triển nhanh hơn, nhưng khi khô lại, chúng trở thành nhiên liệu lý tưởng cho các đám cháy rừng. Hay khi CO2 hòa tan vào nước mưa, chúng có thể ăn mòn đá và giải phóng thêm CO2 vào khí quyển – một vòng lặp làm tăng khí nhà kính tự nhiên.
Đáng lo ngại hơn, các vòng phản hồi này có thể tiếp diễn ngay cả khi con người giảm phát thải trong tương lai, bởi phần lớn lượng khí nhà kính hiện nay sẽ còn tồn tại lâu dài trong khí quyển và tiếp tục phát huy tác động.
Ông Matteo Willeit, đồng tác giả nghiên cứu, cảnh báo rằng để giữ mục tiêu Thỏa thuận Paris – giới hạn mức tăng nhiệt toàn cầu dưới 2°C – nhân loại phải cắt giảm carbon nhanh hơn rất nhiều so với các kế hoạch hiện tại.
Hành động mà chúng ta thực hiện ngày hôm nay sẽ định hình số phận của sự sống trên Trái Đất trong hàng thế kỷ tới.
Ông Rockström cảnh báo rằng hệ thống khí hậu đang dần mất đi khả năng phục hồi, làm gia tăng mức độ nhạy cảm với biến động khí hậu và đẩy nhanh quá trình nóng lên toàn cầu. Theo ông, mục tiêu Thỏa thuận Paris không chỉ là cam kết chính trị, mà còn là ranh giới vật lý mà loài người buộc phải tuân thủ nếu muốn giữ cho hành tinh còn sống sót.
Biến đổi khí hậu không chỉ là một thách thức mà còn mở ra cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam đổi mới và phát triển bền vững. Mô hình ESG đang trở thành yếu tố không thể thiếu trong chiến lược của các công ty, từ sản xuất, tài chính, bán lẻ đến công nghệ và bất động sản.
Hàng loạt các cơ sở kinh doanh đồ ăn có tiếng tại Hà Nội bị cơ quan chức năng xử phạt vi phạm ATTP như: Cà phê Phê La, bún bò Huế Ngự Uyển, bún chả Tuyết, bún hải sản Long Thuỷ...
Ngày 12/5, Bộ Nội vụ công bố kết quả Chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước năm 2025 (SIPAS 2025). SIPAS 2025 đạt 83,09%, giảm nhẹ so với năm trước. Trong bảng xếp hạng 34 tỉnh, thành phố có Hải Phòng, Quảng Ninh và Đồng Nai là 3 địa phương dẫn đầu.
Từ năm 2024 đến nay, Nguyễn Văn Thái đã thu mua thịt đùi heo nái với giá 110.000 đ/kg đưa về nhà ở tại phường Bình Trị Đông, cắt thành từng miếng nhỏ khoảng 200g rồi ngâm trong nước có pha hóa chất Sodium Metabisulphite nhằm làm giảm mùi thịt heo và thay đổi trạng thái thịt.
Bộ Nội vụ đang trình Chính phủ dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 179/2024/NĐ-CP về chính sách thu hút, trọng dụng người có tài năng làm việc trong cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội. Điểm đáng chú ý là hàng loạt cơ chế mới mang tính đột phá về tuyển dụng, đãi ngộ, sử dụng nhân tài, trong đó có đề xuất phụ cấp tăng thêm tới 300% mức lương hiện hưởng.
Ford Explorer có giá gần 2 tỷ đồng từng được xem là mẫu xe "xịn" trong danh mục xe SUV của hãng vừa được triệu hồi hơn 2.400 xe tại Việt Nam.
Qua kiểm tra đột xuất 2 kho hàng trên địa bàn phường Nguyệt Viên, cơ quan chức năng tỉnh Thanh Hóa phát hiện, tạm giữ hơn 14 tấn bì lợn có dấu hiệu không rõ nguồn gốc xuất xứ.
Ông Trần Thế Cương, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND TP Hà Nội cho biết HĐND TP chưa xem xét thông qua 3 nội dung quan trọng, trong đó có Nghị quyết thông qua Đề án Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1.
Bộ Tài chính đang dự thảo Nghị định quy định chính sách của Nhà nước đối với doanh nghiệp và Quỹ đào tạo nhân lực của doanh nghiệp.
Liên quan đến vụ án mạng đau lòng tại quận Bắc Từ Liêm, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội đã ra quyết định khởi tố bị can đối với Bàn Thị Tâm (mẹ đẻ nạn nhân). Hành vi chứng kiến con gái bị bạo hành dã man nhưng không can ngăn, thậm chí cùng nhân tình hành hạ bé H. dẫn đến tử vong đã khiến dư luận vô cùng phẫn nộ và sẽ bị xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật.
Bộ trưởng Bộ Công Thương đã ký ban hành Quyết định số 1065/QĐ-BCT về việc công nhận Ngày Logistics Việt Nam là ngày 6/5 và Tuần lễ Logistics Việt Nam.
Theo Luật sư Nguyễn Tuấn Anh - Công ty luật Minh Nghiêm, hành vi tấn công vào đường thở của bé H. và bỏ đói dài ngày của bị can Nguyễn Minh Hiệp không chỉ vi phạm pháp luật mà còn suy đồi đạo đức nghiêm trọng. Với các tình tiết giết người dưới 16 tuổi và có tính chất côn đồ, bị can có thể phải đối diện với hình phạt tù chung thân hoặc tử hình.
VKSND Tối cao truy tố 29 bị can trong vụ sản xuất, buôn bán hơn 187.000 hộp sữa giả dành cho trẻ sơ sinh, bà bầu và người tiểu đường, doanh thu hơn 1.177 tỷ đồng, thu ngoài sổ sách hơn 1.061 tỷ đồng.
Bộ trưởng Trần Hồng Minh đề nghị ngày 19/5 sẽ đưa vào sử dụng 27km đầu tuyến cao tốc Hữu Nghị-Chi Lăng, kết nối từ cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn đến nút giao TP Lạng Sơn (cũ), tạo điều kiện thuận lợi cho người dân lưu thông, đi lại từ Hà Nội đến Lạng Sơn và ngược lại.
Số lượng thí sinh đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tăng ở hầu hết các môn, đặc biệt là Lịch sử, Vật lí và các môn công nghệ, trong khi một số môn như Địa lí, Ngoại ngữ giảm.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tạm thời đình chỉ chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm hộ tống các tàu thuyền qua eo biển Hormuz, nhưng cho biết việc phong tỏa các cảng của Iran sẽ 'vẫn được duy trì đầy đủ' cho đến khi đạt được thỏa thuận cuối cùng với Tehran.
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ký Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược
Từ ngày 1/7/2026, việc cấp giấy xác nhận nội dung quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe sẽ thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp tỉnh, thay vì thực hiện tại Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế như hiện nay.
Cục An toàn thực phẩm yêu cầu rà soát, thu hồi 3 lô sữa công thức a2 Platinum Premium USA dành cho trẻ 0-12 tháng tuổi do nghi chứa độc tố cereulide có hại.
Các cơ quan chức năng vừa đưa ra lệnh thu hồi khẩn cấp hơn 63.000 lon sữa công thức A2 Platinum dành cho trẻ em sau khi phát hiện nhiễm độc tố. Đáng chú ý, loại độc tố này có khả năng chịu nhiệt cao, không bị tiêu diệt ngay cả khi đun sôi bằng nước nóng, gây ra mối lo ngại lớn cho các bậc phụ huynh.
Từ 15/5/2026, mức phạt tiền đối với hành vi chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm y tế (BHYT), cho mượn thẻ BHYT hoặc sử dụng sai quy định sẽ bị phạt tới 70 triệu đồng.
ACV là viết tắt của Airports Corporation of Vietnam tên giao dịch quốc tế của Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam - CTCP trên cơ sở hợp nhất 3 tổng công ty. ACV được giao quản lý, điều phối hoạt động và đầu tư khai thác toàn bộ hệ thống 22 cảng hàng không trên toàn lãnh thổ Việt Nam bao gồm 9 sân bay quốc tế và 13 sân bay nội địa.
Công ty CP Vietcap đứng vị trí 196 trong danh sách 500 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam. Chứng khoán Vietcap là gì? Công ty CP Vietcap uy tín không? Có nên mở tài khoản tại chứng khoán Bản Việt không?
Công ty TNHH Thương mại và Công nghiệp Mỹ Việt đứng ở vị trí số 195 trong danh sách 500 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam. Công ty TNHH Thương mại và Công nghiệp Mỹ Việt kinh doanh gì? Tấm lợp Olympic có tốt không?
ACV là viết tắt của Airports Corporation of Vietnam tên giao dịch quốc tế của Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam - CTCP trên cơ sở hợp nhất 3 tổng công ty. ACV được giao quản lý, điều phối hoạt động và đầu tư khai thác toàn bộ hệ thống 22 cảng hàng không trên toàn lãnh thổ Việt Nam bao gồm 9 sân bay quốc tế và 13 sân bay nội địa.
Công ty CP Vietcap đứng vị trí 196 trong danh sách 500 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam. Chứng khoán Vietcap là gì? Công ty CP Vietcap uy tín không? Có nên mở tài khoản tại chứng khoán Bản Việt không?
Công ty TNHH Thương mại và Công nghiệp Mỹ Việt đứng ở vị trí số 195 trong danh sách 500 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam. Công ty TNHH Thương mại và Công nghiệp Mỹ Việt kinh doanh gì? Tấm lợp Olympic có tốt không?
