ENSO (El Niño – Dao động Nam) là hiện tượng khí hậu tự nhiên ảnh hưởng sâu rộng đến thời tiết toàn cầu. ENSO tác động mạnh đến nhiệt độ, lượng mưa, bão lũ và là yếu tố thúc đẩy biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan.
ENSO là tên viết tắt của “El Niño – Southern Oscillation”, tức là dao động Nam dao El Niño. Đây là một hiện tượng khí hậu tự nhiên có chu kỳ, xuất hiện ở vùng xích đạo trung tâm và phía đông Thái Bình Dương.
ENSO là sự dao động giữa hai trạng thái chính: El Niño (pha nóng) và La Niña (pha lạnh), cùng với một giai đoạn trung tính xen kẽ. Hiện tượng này ảnh hưởng mạnh mẽ đến thời tiết, khí hậu toàn cầu và gây ra nhiều tác động đáng kể lên sản xuất nông nghiệp, tài nguyên nước, cũng như các hệ sinh thái.
ENSO là hệ thống khí hậu gồm ba pha:
- El Niño: Là pha nóng của ENSO. Khi xảy ra, nhiệt độ mặt nước biển ở vùng trung tâm và phía đông Thái Bình Dương xích đạo ấm lên bất thường, làm thay đổi hướng gió, dòng biển và lượng mưa. El Niño thường gây hạn hán ở Đông Nam Á, Úc, Ấn Độ, và mưa lũ ở một số khu vực Nam Mỹ.
- La Niña: Là pha lạnh của ENSO. Nhiệt độ mặt biển ở khu vực này lạnh hơn bình thường, làm gia tăng sự chênh lệch áp suất khí quyển. La Niña thường gây lũ lụt, mưa lớn ở Đông Nam Á, trong khi lại dẫn đến hạn hán ở bờ tây Nam Mỹ.
- ENSO trung tính: Là trạng thái không có El Niño hoặc La Niña rõ rệt, nhưng vẫn có những biến động khí hậu nhẹ do dao động tự nhiên của khí quyển và đại dương.
Mặc dù ENSO là một hiện tượng khí hậu tự nhiên, nhưng nó có thể khuếch đại tác động của biến đổi khí hậu. Cụ thể, El Niño làm tăng nhiệt độ toàn cầu tạm thời, góp phần vào các kỷ lục nắng nóng. Ví dụ, năm 2016 được xem là năm nóng nhất lịch sử, trùng với một đợt El Niño mạnh.
La Niña có thể làm giảm nhiệt độ trung bình toàn cầu nhẹ, nhưng lại gây ra thời tiết cực đoan như lũ lụt, bão mạnh, gây thiệt hại lớn.
ENSO cũng có thể làm thay đổi mô hình gió mùa, tăng cường các cơn bão hoặc làm gián đoạn chu kỳ mưa, từ đó ảnh hưởng đến an ninh lương thực và nguồn nước trên quy mô toàn cầu.
Theo báo cáo của IPCC (Ủy ban Liên Chính phủ về Biến đổi Khí hậu), tần suất và cường độ của ENSO có xu hướng biến động bất thường dưới tác động của biến đổi khí hậu, khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng khó dự báo và nguy hiểm hơn.
Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng trực tiếp và rõ rệt nhất từ các hiện tượng thời tiết cực đoan, biến đổi khí hậu.
Đơn cử, trong nông nghiệp, El Niño thường dẫn đến hạn hán nghiêm trọng, thiếu nước, xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long, miền Trung và Tây Nguyên. Năm 2015–2016, đợt El Niño mạnh đã gây hạn hán lịch sử, ảnh hưởng đến hàng triệu người dân. La Niña lại gây mưa lớn kéo dài, nguy cơ lũ quét, sạt lở đất, đặc biệt ở miền Trung và Bắc Bộ.
Với ngành ngư nghiệp và kinh tế biển, ENSO làm thay đổi dòng hải lưu, ảnh hưởng đến mùa vụ và ngư trường cá. Trong El Niño, một số vùng biển Việt Nam ghi nhận sản lượng hải sản giảm rõ rệt.
Trong lĩnh vực phòng chống thiên tai, ENSO khiến cho khả năng dự báo thời tiết trở nên khó khăn hơn, đòi hỏi ngành khí tượng thủy văn và phòng chống thiên tai của Việt Nam cần có các kịch bản ứng phó linh hoạt, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu gia tăng.
ENSO không phải là hiện tượng mới, nhưng trong bối cảnh biến đổi khí hậu hiện nay, sự bất thường và cường độ của ENSO đang trở nên đáng lo ngại hơn. Việt Nam – với vị trí địa lý đặc thù ven biển và nền kinh tế phụ thuộc lớn vào nông nghiệp – cần quan tâm đặc biệt đến hiện tượng này.
Việc tăng cường hệ thống dự báo khí hậu, nâng cao năng lực ứng phó thiên tai và xây dựng chiến lược phát triển bền vững là những giải pháp thiết thực để giảm thiểu tác động của ENSO trong tương lai.
Các nhà khoa học tại Viện Nghiên cứu Tác động Khí hậu Potsdam (PIK) của Đức mới đây đã đưa ra một dự báo đáng lo ngại: Trái Đất có thể sẽ ấm lên đến 7°C vào năm 2200, ngay cả khi lượng khí thải carbon dioxide (CO2) chỉ ở mức trung bình.
Theo nghiên cứu, nếu không hành động quyết liệt hơn, chúng ta có thể đang để lại cho thế giới một tương lai khắc nghiệt. Thời tiết cực đoan sẽ trở nên phổ biến hơn, tác động mạnh đến sản xuất nông nghiệp, làm giảm sản lượng lương thực và đẩy thế giới đến bờ vực của những cuộc khủng hoảng lương thực diện rộng.
Đồng thời, băng tan khiến mực nước biển dâng cao, đe dọa các khu đô thị ven biển, buộc hàng triệu người phải di dời do ngập lụt. Các hiện tượng thiên tai như hạn hán, cháy rừng, bão lớn và lũ lụt sẽ xảy ra với tần suất dày đặc hơn, còn những đợt nắng nóng vào mùa hè có thể đạt đến mức nguy hiểm đối với sức khỏe con người.
Bà Christine Kaufhold, trưởng nhóm nghiên cứu tại PIK, cho biết kết quả lần này cho thấy mức độ nóng lên toàn cầu có thể cao hơn nhiều so với những gì các mô hình trước đó từng dự đoán – kể cả trong các kịch bản phát thải thấp và trung bình. Điều này cho thấy tính cấp thiết của việc không chỉ giảm phát thải mà còn đẩy mạnh các giải pháp loại bỏ khí carbon đã tích tụ trong khí quyển.
Khí nhà kính – đặc biệt là CO2 và methane – vốn được thải ra chủ yếu từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch như than đá, dầu mỏ và khí tự nhiên. Bên cạnh đó, còn có những nguồn tự nhiên khác như phun trào núi lửa hay sự phân hủy chất hữu cơ trong đất ngập nước. Do vậy, các nhà khoa học đang kêu gọi phát triển những công nghệ có thể thu giữ và loại bỏ khí nhà kính hiệu quả hơn.
Để đưa ra những dự báo trong nghiên cứu lần này, các chuyên gia đã sử dụng mô hình CLIMBER-X – một hệ thống mô phỏng khí hậu mới được phát triển. Mô hình này tích hợp nhiều yếu tố vật lý, sinh học và địa hóa học, từ điều kiện khí quyển, dòng hải lưu, đến các phản ứng hóa học liên quan đến khí methane – vốn có tác động làm ấm khí hậu mạnh gấp nhiều lần CO2.
Nghiên cứu đã phân tích ba kịch bản khác nhau gọi là “Con đường kinh tế xã hội chung” (SSP), mô phỏng các mức phát thải khác nhau từ thấp đến cao trong suốt thiên niên kỷ tới. Trong khi phần lớn các dự báo khí hậu trước đây chỉ tập trung đến năm 2300, thì mô hình CLIMBER-X cho thấy nguy cơ đạt đỉnh nóng lên cực đoan có thể xảy ra sớm hơn và dữ dội hơn. Thậm chí, ngay cả khi con người dừng hoàn toàn lượng phát thải ngay lúc này, vẫn có 10% khả năng Trái Đất sẽ tăng thêm ít nhất 3°C vào năm 2200.
Một yếu tố then chốt được nhấn mạnh là hiệu ứng vòng phản hồi khí hậu – tức một thay đổi khí hậu có thể kích hoạt các thay đổi tiếp theo, làm quá trình nóng lên trở nên không thể kiểm soát. Ví dụ, khi lượng mưa tăng làm cỏ phát triển nhanh hơn, nhưng khi khô lại, chúng trở thành nhiên liệu lý tưởng cho các đám cháy rừng. Hay khi CO2 hòa tan vào nước mưa, chúng có thể ăn mòn đá và giải phóng thêm CO2 vào khí quyển – một vòng lặp làm tăng khí nhà kính tự nhiên.
Đáng lo ngại hơn, các vòng phản hồi này có thể tiếp diễn ngay cả khi con người giảm phát thải trong tương lai, bởi phần lớn lượng khí nhà kính hiện nay sẽ còn tồn tại lâu dài trong khí quyển và tiếp tục phát huy tác động.
Ông Matteo Willeit, đồng tác giả nghiên cứu, cảnh báo rằng để giữ mục tiêu Thỏa thuận Paris – giới hạn mức tăng nhiệt toàn cầu dưới 2°C – nhân loại phải cắt giảm carbon nhanh hơn rất nhiều so với các kế hoạch hiện tại.
Hành động mà chúng ta thực hiện ngày hôm nay sẽ định hình số phận của sự sống trên Trái Đất trong hàng thế kỷ tới.
Ông Rockström cảnh báo rằng hệ thống khí hậu đang dần mất đi khả năng phục hồi, làm gia tăng mức độ nhạy cảm với biến động khí hậu và đẩy nhanh quá trình nóng lên toàn cầu. Theo ông, mục tiêu Thỏa thuận Paris không chỉ là cam kết chính trị, mà còn là ranh giới vật lý mà loài người buộc phải tuân thủ nếu muốn giữ cho hành tinh còn sống sót.
Biến đổi khí hậu không chỉ là một thách thức mà còn mở ra cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam đổi mới và phát triển bền vững. Mô hình ESG đang trở thành yếu tố không thể thiếu trong chiến lược của các công ty, từ sản xuất, tài chính, bán lẻ đến công nghệ và bất động sản.
Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 09/2026/NQ-CP về việc tạm ngưng hiệu lực và điều chỉnh thời hạn áp dụng Nghị định số 46/2026/NĐ-CP ngày 26/01/2026 quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP ngày 27/01/2026 quy định về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm.
Mới đây, Công an Hà Nội phối hợp lực lượng QLTT kiểm tra, phát hiện hơn 1,5 tấn nguyên liệu thực phẩm không rõ nguồn gốc tại Công ty cổ phần BBB Thăng Long. Đây là đơn vị cung cấp nguyên liệu cho nhiều cửa hàng lẩu trên địa bàn thành phố.
Theo tạp chí Forbes, tỷ phú Elon Musk đã trở thành người đầu tiên trong lịch sử có khối tài sản vượt mốc 800 tỷ USD sau khi tập đoàn hàng không vũ trụ và sản xuất vệ tinh SpaceX của ông chính thức hoàn tất thương vụ thâu tóm xAI - công ty trí tuệ nhân tạo (AI) và truyền thông xã hội cũng do ông kiểm soát.
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành Thông tư số 03/2026/TT-BGDĐT quy định về quy tắc ứng xử của nhà giáo trong cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân.
Sẽ có khoảng 7 tuyến xe buýt liên tỉnh kết nối trực tiếp với cảng hàng không này. Trong đó, TP HCM quy hoạch 3 tuyến kết nối; Bình Dương dự kiến 2 tuyến; Bà Rịa - Vũng Tàu dự kiến 2 tuyến.
Sở Y tế Hà Nội vừa ban hành văn bản thông báo danh sách 234 cơ sở bán lẻ thuốc đăng ký trực bán thuốc trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026 trên địa bàn thành phố.
Tập đoàn mỹ phẩm Estée Lauder vừa bị Tòa án Tư pháp Ontario (Canada) tuyên phạt 750.000 CAD, tương đương gần 14 tỷ đồng, đồng thời bị đưa vào danh sách theo dõi các tổ chức vi phạm quy định về môi trường do liên quan đến việc phân phối sản phẩm chứa hóa chất khó phân hủy.
Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (C03-Bộ Công an) đề nghị các bị hại trong vụ án Shark Thủy chủ động cung cấp thông tin cư trú mới sau thời điểm 1/7/2025 để đảm bảo quyền lợi thi hành án.
Nhằm đáp ứng nhu cầu hàng hóa Tết Nguyên đán 2026, các cơ quan chức năng và doanh nghiệp thành phố Hà Nội đã tăng cường kiểm soát thị trường, chủ động chuẩn bị nguồn hàng, thực hiện bình ổn giá các mặt hàng thiết yếu.
Từ 1/3, tài khoản ngân hàng của hộ kinh doanh bắt buộc phải mang đúng tên đăng ký trên giấy phép thay vì tên chủ hộ.
Hôm nay ngày 2/2, Hội đồng xét xử tuyên án các bị cáo "Vụ làm giả phiếu kiểm nghiệm kẹo Kera". Hai cựu Giám đốc của Công ty TSL bị buộc nộp lại toàn bộ số tiền thu lợi bất chính lên tới 197 tỷ đồng từ việc 'bán' hàng trăm nghìn phiếu kiểm nghiệm khống, phạt tù 25 năm - 27 năm.
Các bị can trong vụ án xảy ra tại Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam và các đơn vị liên quan bị VKSND tối cao truy tố về các tội danh: "Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí; Đưa hối lộ; Nhận hối lộ; Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ; Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng".
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ký Quyết định số 204/QĐ-TTg ngày 31/1/2026 thành lập Ban Chỉ đạo quốc gia triển khai Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 06/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước.
Từ tháng 2/2026, 07 chính sách mới có hiệu lực như: Quy định mới về nơi quyết toán thuế thu nhập cá nhân khi có nhiều nguồn thu; Cá nhân mua, bán vàng miếng với tổ chức không có giấy phép sẽ bị phạt tới 20 triệu đồng từ ngày 9/2/2026; Quảng cáo online chỉ được chờ tắt tối đa 5 giây....
Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa bắt đầu chuyến thăm chính thức Việt Nam, đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi hai bên hướng tới nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện.
Lực lượng Công an tỉnh Quảng Ninh vừa phát hiện, ngăn chặn kịp thời một vụ tập kết, kinh doanh gần 4 tấn thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ, chuẩn bị đưa ra thị trường tiêu thụ trong dịp cận Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.
Cục Quản lý Dược thu hồi 6 loại mỹ phẩm chăm sóc da do Công ty TNHH Trinh Mỹ đưa ra thị trường do công thức sản phẩm không đúng như hồ sơ công bố.
Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đã ký ban hành Chỉ thị 57 về tăng cường bảo đảm an ninh mạng, bảo mật thông tin, an ninh dữ liệu trong hệ thống chính trị, yêu cầu triển khai hệ thống định danh, thống nhất định danh công dân, người dùng mạng xã hội năm 2026.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP HCM vừa triệt phá thành công một đường dây sản xuất, mua bán trái phép chất độc Arsenic trioxide (thạch tín trắng) với quy mô lớn, tiêu thụ cho nhiều cơ sở nha khoa trên toàn quốc, tiềm ẩn nguy cơ đặc biệt nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng.
Phòng Cảnh sát kinh tế (Công an TPHCM) vừa triệt phá một đường dây sơ chế, tiêu thụ thịt ốc bươu ngâm hóa chất công nghiệp với quy mô đặc biệt lớn, gây bức xúc dư luận.
ACV là viết tắt của Airports Corporation of Vietnam tên giao dịch quốc tế của Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam - CTCP trên cơ sở hợp nhất 3 tổng công ty. ACV được giao quản lý, điều phối hoạt động và đầu tư khai thác toàn bộ hệ thống 22 cảng hàng không trên toàn lãnh thổ Việt Nam bao gồm 9 sân bay quốc tế và 13 sân bay nội địa.
Công ty CP Vietcap đứng vị trí 196 trong danh sách 500 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam. Chứng khoán Vietcap là gì? Công ty CP Vietcap uy tín không? Có nên mở tài khoản tại chứng khoán Bản Việt không?
Công ty TNHH Thương mại và Công nghiệp Mỹ Việt đứng ở vị trí số 195 trong danh sách 500 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam. Công ty TNHH Thương mại và Công nghiệp Mỹ Việt kinh doanh gì? Tấm lợp Olympic có tốt không?
ACV là viết tắt của Airports Corporation of Vietnam tên giao dịch quốc tế của Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam - CTCP trên cơ sở hợp nhất 3 tổng công ty. ACV được giao quản lý, điều phối hoạt động và đầu tư khai thác toàn bộ hệ thống 22 cảng hàng không trên toàn lãnh thổ Việt Nam bao gồm 9 sân bay quốc tế và 13 sân bay nội địa.
Công ty CP Vietcap đứng vị trí 196 trong danh sách 500 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam. Chứng khoán Vietcap là gì? Công ty CP Vietcap uy tín không? Có nên mở tài khoản tại chứng khoán Bản Việt không?
Công ty TNHH Thương mại và Công nghiệp Mỹ Việt đứng ở vị trí số 195 trong danh sách 500 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam. Công ty TNHH Thương mại và Công nghiệp Mỹ Việt kinh doanh gì? Tấm lợp Olympic có tốt không?
