Gạo Việt Nam khẳng định vị thế trên bản đồ xuất khẩu: Nỗ lực hóa giải thách thức thị trường

Chỉ trong khoảng thời gian từ cuối tháng 2 đến giữa tháng 3/2026, tình hình địa chính trị toàn cầu diễn biến phức tạp, thị trường lúa gạo thế giới đang chứng kiến những chuyển động trái chiều đầy bất ngờ. Diễn biến này phần nào tác động đến an ninh lương thực toàn cầu, chuỗi cung ứng thương mại, trong đó gạo xuất khẩu, giá gạo trở thành tâm điểm.

Theo báo cáo mới nhất từ Hiệp hội Lương thực Việt Nam, giá gạo xuất khẩu của nước ta hiện vẫn duy trì được đà tăng trưởng ổn định và giữ vững vị thế cạnh tranh cao so với các đối thủ trong khu vực.

Cụ thể, gạo thơm 5% tấm của Việt Nam đang được chào bán ở mức từ 400 đến 415 USD/tấn, trong khi dòng gạo Jasmine cao cấp đạt ngưỡng 430 đến 434 USD/tấn. Những con số này phản ánh sự chênh lệch đáng kể khi so với gạo trắng 5% tấm của Thái Lan vốn chỉ đứng ở mức 381 đến 385 USD/tấn hay gạo Ấn Độ dao động quanh mốc 351 đến 355 USD/tấn. Sức mạnh này không chỉ đến từ chất lượng hạt gạo ngày càng được nâng cao mà còn nhờ nhu cầu ổn định từ các thị trường truyền thống tại Đông Nam Á, đặc biệt là Philippines.

Thách thức của gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế

Theo thống kê sơ bộ của Cục Hải quan, hai tháng đầu năm 2026, Việt Nam xuất khẩu khoảng 1,27 triệu tấn gạo, đạt 594 triệu USD, tăng 3,5% về khối lượng nhưng giảm 11,9% về giá trị so với cùng kỳ năm trước do giá xuất khẩu bình quân giảm mạnh. Philippines tiếp tục là thị trường tiêu thụ gạo lớn nhất của Việt Nam.

Tuy nhiên, bức tranh xuất khẩu toàn cầu đang chịu tác động mạnh mẽ từ các xung đột tại Trung Đông. Việc căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran leo thang đã đẩy chi phí vận tải biển và bảo hiểm lên cao, trực tiếp làm chậm lại nhịp độ xuất khẩu của Ấn Độ - quốc gia vốn chiếm tới 40% thị phần toàn cầu. Hệ lụy này khiến các nhà xuất khẩu khó khăn trong việc thuê tàu, tạo ra một sự dịch chuyển đáng kể trong chuỗi cung ứng lương thực.

Trong nước, thị trường lúa gạo tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long cũng đang ghi nhận những diễn biến phân hóa rõ nét khi bước vào cao điểm thu hoạch vụ Đông - Xuân. Tại các địa phương như An Giang và Cần Thơ, hoạt động giao dịch diễn ra sôi nổi đối với các giống lúa chủ lực như Đài Thơm 8 và OM 18 nhờ các nhà máy chủ động đặt cọc trước để phục vụ đơn hàng quốc tế. Ngược lại, tại Đồng Tháp hay Vĩnh Long, nhịp độ có phần chậm lại do thương lái tạm ngừng giao dịch với các diện tích chưa cận ngày thu hoạch, tạo nên một trạng thái thị trường tương đối trầm lắng.

Trước những biến động khó lường về giá cả và logistics, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký Công điện số 21/CĐ-TTg nhằm chỉ đạo sát sao công tác sản xuất và tiêu thụ lúa gạo. Người đứng đầu Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành liên quan phải chủ động theo dõi diễn biến thị trường để kịp thời đưa ra các giải pháp bảo vệ quyền lợi của người nông dân. Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn được giao nhiệm vụ giám sát năng suất và phòng chống dịch bệnh, trong khi Bộ Công Thương phải đẩy mạnh xúc tiến thương mại để đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm thiểu rủi ro phụ thuộc vào các đối tác truyền thống.

Đồng thời, Ngân hàng Nhà nước cũng cần chỉ đạo các tổ chức tín dụng tập trung nguồn vốn với lãi suất hợp lý, hỗ trợ doanh nghiệp tăng cường thu mua và lưu kho, tránh tình trạng ép giá lúa tươi tại ruộng khi vào vụ thu hoạch rộ.

Giá gạo trong nước ngày 13/3

Ghi nhận thực tế tại các chợ dân sinh, giá gạo thành phẩm hiện vẫn giữ mức bình ổn, tạo tâm lý an tâm cho người tiêu dùng trong nước. Các loại gạo cao cấp như Nàng Nhen vẫn niêm yết ở mức 28.000 đồng/kg, gạo Hương Lài đạt 22.000 đồng/kg và gạo trắng thông dụng dao động quanh mốc 16.000 đồng/kg.

Giá gạo nguyên liệu Đài Thơm 8 hôm nay tăng 100 đồng/kg dao động 9.200 - 9.300 đồng/kg; gạo nguyên liệu xuất khẩu CL 555 giảm 100 đồng/kg dao động ở mức 7.900 - 8.000 đồng/kg; gạo nguyên liệu xuất khẩu IR 504 dao động ở mức 8.000 - 8.100 đồng/kg; gạo nguyên liệu xuất khẩu OM 18 dao động ở mức 8.900 - 9.100 đồng/kg; gạo nguyên liệu xuất khẩu OM 380 dao động ở mức 7.600 - 7.770 đồng/kg; gạo nguyên liệu xuất khẩu OM 5451 dao động ở mức 8.800 - 8.900 đồng/kg; gạo nguyên liệu xuất khẩu Sóc thơm dao động ở mức 7.500 - 7.600; gạo thành phẩm IR 504 dao động ở 9.500 - 9.700 đồng/kg.

Tương tự với mặt hàng lúa, giá lúa tươi IR 50404 hôm nay dao động ở mức 5.400 - 5.500 đồng/kg; giá lúa OM 5451 (tươi) dao động mốc 5.800 - 6.000 đồng/kg; giá lúa OM 4218 dao động 6.200 - 6.400 đồng/kg; giá lúa OM 18 (tươi) dao động ở mốc 6.500 - 6.700 đồng/kg; giá lúa Đài Thơm 8 (tươi) dao động ở mốc 6.500 - 6.700 đồng/kg; giá lúa OM 34 (tươi) dao động mốc 5.200 - 5.400 đồng/kg.

Trên thị trường nguyên liệu, dù có những điều chỉnh tăng giảm nhẹ khoảng 100 đồng/kg tùy chủng loại, nhưng nhìn chung mặt bằng giá vẫn được đánh giá là thuận lợi cho cả người sản xuất lẫn doanh nghiệp chế biến. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa các quyết sách điều hành của Chính phủ và sự linh hoạt của doanh nghiệp chính là chìa khóa giúp ngành hàng lúa gạo Việt Nam không chỉ đảm bảo an ninh lương thực quốc gia mà còn tận dụng tốt thời cơ để bứt phá về kim ngạch xuất khẩu trong giai đoạn mới.

×