Đề xuất doanh nghiệp nhỏ và vừa được vay vốn bằng tài sản số

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến góp ý đối với hồ sơ dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi), trong đó đề xuất nhiều cơ chế mới nhằm tháo gỡ khó khăn về vốn cho khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), đặc biệt là nhóm doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp xanh và startup công nghệ.

Bộ Tài chính đề xuất bổ sung cơ chế khuyến khích các tổ chức tín dụng cho DNNVV vay vốn trên cơ sở đa dạng hóa hình thức bảo đảm tiền vay, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào tài sản thế chấp truyền thống như hiện nay.

Theo dự thảo, ngoài các tài sản hữu hình như bất động sản, doanh nghiệp có thể sử dụng tài sản hình thành trong tương lai, quyền tài sản, quyền sở hữu trí tuệ, tài sản số, tài sản ảo và các loại tài sản hợp pháp khác để tiếp cận vốn vay.

Cơ quan soạn thảo cũng đề xuất khuyến khích các ngân hàng thương mại mở rộng cho vay dựa trên xếp hạng tín nhiệm, phương án sản xuất kinh doanh, khả năng mở rộng thị trường hoặc dòng tiền của doanh nghiệp.

Theo Bộ Tài chính, việc mở rộng cơ chế bảo đảm tín dụng nhằm khơi thông nguồn lực cho khu vực kinh tế tư nhân, phù hợp với tinh thần của Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế.

Thực tế hiện nay, khó khăn lớn nhất của nhiều DNNVV là thiếu tài sản bảo đảm, trong khi bất động sản vẫn đang chiếm tỉ trọng áp đảo trong danh mục tài sản thế chấp tại các ngân hàng.

Điều này khiến phần lớn doanh nghiệp nhỏ, startup công nghệ hoặc doanh nghiệp đổi mới sáng tạo gặp khó trong tiếp cận vốn tín dụng dù có ý tưởng, công nghệ hoặc mô hình kinh doanh tiềm năng.

Dự thảo luật cũng bổ sung nhiều chính sách ưu tiên đối với nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa kinh doanh bền vững, chuyển đổi xanh. Theo đó, các doanh nghiệp này sẽ được ưu tiên tiếp cận tín dụng, bảo lãnh tín dụng, tài trợ và vốn mồi; đồng thời được hỗ trợ lãi suất đối với các dự án xanh, dự án kinh tế tuần hoàn.

Ngoài ra, doanh nghiệp còn có thể được hưởng ưu đãi thuế đối với hoạt động bảo vệ môi trường; được áp dụng cơ chế khấu hao nhanh đối với tài sản phục vụ chuyển đổi xanh, tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải.

Bộ Tài chính cũng đề xuất hỗ trợ doanh nghiệp tư vấn, đánh giá, chứng nhận, đo lường và xây dựng báo cáo theo tiêu chuẩn phát triển bền vững; hỗ trợ chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh.

Theo quy định hiện hành, DNNVV là doanh nghiệp có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 300 người và tổng doanh thu năm không quá 400 tỉ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 100 tỉ đồng, tùy từng lĩnh vực hoạt động.

Bộ Tài chính cho biết khu vực DNNVV hiện chiếm hơn 98% tổng số doanh nghiệp của nền kinh tế, đóng vai trò quan trọng trong tạo việc làm, mở rộng sinh kế, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế. Tuy nhiên, khả năng tiếp cận tín dụng của nhóm doanh nghiệp này vẫn còn khá hạn chế.

Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước, đến cuối tháng 4-2026, dư nợ tín dụng dành cho khu vực DNNVV chỉ đạt gần 3,8 triệu tỉ đồng, tương đương khoảng 20% tổng dư nợ toàn hệ thống. Bộ Tài chính đánh giá tỉ lệ này chưa tương xứng với quy mô và vai trò của khu vực DNNVV trong nền kinh tế.

Nguyên nhân chủ yếu do năng lực hấp thụ vốn của nhiều doanh nghiệp còn hạn chế; quy mô vốn nhỏ, sức chống chịu yếu; phương án kinh doanh thiếu ổn định; khả năng chứng minh tính khả thi của dự án và phương án vay vốn còn thấp. Bên cạnh đó, việc tiếp cận nguồn vốn thông qua Quỹ bảo lãnh tín dụng cho DNNVV và Quỹ phát triển DNNVV còn nhiều hạn chế, hiệu quả hoạt động chưa đạt như kỳ vọng.

Theo Bộ Tài chính, bối cảnh hiện nay đặt ra yêu cầu cần hoàn thiện khung pháp lý hỗ trợ DNNVV theo hướng minh bạch, dễ tiếp cận, chi phí tuân thủ thấp, đồng thời đồng bộ với yêu cầu phát triển xanh, phát triển số và đổi mới sáng tạo.

×