Cúng giao thừa là gì? Cúng giao thừa Tết Giáp Thìn 2024 cần chuẩn bị những gì?

Cúng giao thừa là gì?

Cúng giao thừa hay còn gọi là lễ trừ tịch được thực hiện vào khoảng từ 11 giờ đêm ngày 29 tháng Chạp và được quan niệm là thời điểm trời đất giao hoà - âm dương hòa hợp và bừng lên sức sống mới đầy hy vọng. Đây là một phong tục cực kỳ quan trọng vào ngày Tết cổ truyền của người Việt. Nó đánh dấu tiễn đưa một năm cũ và chào đón năm mới thuận lợi, may mắn hơn. Bên cạnh đó cúng giao thừa còn có ý nghĩa tưởng nhớ công đức của cha ông và mời gọi tổ tiên về nhà ăn Tết.

Giao thừa là thời điểm chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, bước sang ngày đầu tiên của năm mới đánh dấu kết thúc năm cũ theo lịch âm, bắt đầu từ thời khắc 0 giờ : 0 phút : 0 giây.

Vào thời khắc này các gia đình cùng làm lễ thắp hương cúng gia tiên, quây quần bên nhau, cùng xem pháo hoa để tiễn năm cũ đón năm mới, cầu sức khỏe, may mắn tài lộc cho tất cả thành viên trong gia đình.

Lễ cúng 29 Tết được bắt đầu vào đúng khoảnh khắc bước sang năm mới giờ chính Tý (tức 0h ngày mùng 1 Tết). Gia chủ làm lễ khấn, sám hối với trời đất tổ tiên, mời các cụ quá cố về nhà cùng ăn tết đồng thời cầu mong sự may mắn, an lành, năm mới làm ăn phát đạt.

Mâm cỗ cúng giao thừa Tết Giáp Thìn 2024 cần có những gì?

Theo phong tục của người Việt Nam từ cổ xưa, để cúng giao thừa, các gia đình thường chuẩn bị 2 mâm cỗ để đặt ở hai nơi: Bàn thờ gia tiên và ngoài trời (phía cửa chính) để cúng các vị thần.

Mâm lễ cúng giao thừa ngoài trời

Lễ cúng giao thừa ngoài trời nhằm tiễn vị thần cựu niên hành khiển (vị thần này chịu trách nhiệm coi sóc dân và cai quản hạ giới của năm cũ) và đón vị kim niên hành khiển (vị thần của năm mới). Có 12 vị quan hành khiển luân phiên trong 12 năm.

Mâm cỗ cúng giao thừa Tết Giáp Thìn 2024 có thể là lễ mặn hoặc chay; tùy theo điều kiện và truyền thống của mỗi gia đình mà được chuẩn bị theo cách khác nhau, tuy nhiên không thể thiếu trầu cau, hoa quả, chén nước hoặc rượu.

Cỗ mặn thường có:

Gà trống lộc

Bánh chưng

Xôi gấc

Khoanh giò lụa

Đĩa hoa quả

Đĩa gạo, đĩa muối

Rượu, nước

Hoa

Đèn (nến)

Hương (3 - 5 nén)

Trầu cau

Cỗ chay thường có:

Lon nước ngọt

Bánh kẹo

Xôi

Hoa

Đĩa trái cây

Đèn/nến

Trầu cau

Hương (3 - 5 nén)

Rượu, nước

Đĩa muối, đĩa gạo.

Ngoài ra, trong mâm lễ cúng giao thừa, gia chủ cũng có thể chuẩn bị thêm tiền vàng mã, chiếc mũ của quan hành khiển.

Mâm lễ cúng giao thừa trong nhà

Cúng giao thừa trong nhà là lễ cúng Thổ công, vị thần cai quản trong nhà và ông bà tổ tiên. Mâm lễ cúng giao thừa trong nhà cũng không kém phần quan trọng nhằm cầu cho gia đình năm mới mạnh khỏe, gặp nhiều điều tốt lành.

Mâm lễ cúng giao thừa trong nhà thường được chuẩn bị đầy đủ hơn và tuỳ theo từng vùng miền mà có các món khác nhau.

Mâm cỗ miền Bắc thường tính theo số bát, đĩa, gồm 4 bát 4 đĩa, nếu cỗ lớn thì 6 bát 6 đĩa hoặc 8 bát 8 đĩa. Các bát gồm móng giò hầm măng, bóng bì nấu thập cẩm, canh mọc, miến nấu lòng gà. Các đĩa thường là xôi, bánh chưng, thịt luộc, thịt đông, giò lụa, giò xào, nộm và dưa hành muối.

Mâm cỗ miền Trung thường có dưa món, giò lụa, thịt đông, gà bóp rau răm, thịt heo luộc, bát măng khô ninh, bát miến, cá chiên hay chả ram.

Mâm cỗ cúng giao thừa miền Nam đơn giản hơn. Do thời tiết miền Nam thường nắng nóng nên mâm cỗ thường ưu tiên các món nguội như canh khổ qua nhồi thịt, canh măng, thịt kho hột vịt, chả giò, củ kiệu, bánh tét...

Lưu ý, đối với gà luộc, gia chủ cần chọn gà trống mới bắt đầu tập gáy, chưa đạp mái, khỏe mạnh, mỏ vàng, mào cờ, chân gà màu vàng.

Cúng giao thừa trong nhà hay ngoài trời trước?

Theo quan niệm người Việt, có 12 vị hành khiển và 12 phán quan (vị thần giúp việc cho các hành khiển), mỗi năm có một vị quan hành khiển đảm đương công việc cai trị hạ giới.

Thời khắc giao thừa, các vị quan hành khiển bàn giao công việc cai trị trong năm với nhau. Lúc đó, họ đi thị sát hạ giới, rất vội nên không kịp vào tận bên trong nhà, vì thế lễ cúng giao thừa thường được đặt ở ngoài trời, gần cửa chính mỗi nhà.

Gia chủ phải thực hiện lễ cúng giao thừa ngoài trời trước nhằm "nghênh tân, tiễn cựu" tức là đón quan hành khiển mới, tiễn quan hành khiển cũ, sau đó mới làm lễ cúng giao thừa trong nhà.

Tuy nhiên, hiện nay nhiều gia đình ở chung cư, do không gian chật hẹp nên việc cúng chỉ cần tập trung ở trong nhà mà không nhất thiết phải cúng ngoài trời. Nếu các gia đình cần cúng giao thừa ngoài trời thì nên xuống dưới sân chung cư. Việc cúng ngoài trời cần khoảng không gian có trời và đất, do vậy lễ vật cần được đặt gần với mặt đất. Nếu cúng ở ban công tầng lầu chung cư thì không gian bày lễ cách quá xa mặt đất nên không phù hợp.

Văn khấn cúng Giao thừa Giáp Thìn 2024

Văn khấn cúng đêm Giao thừa trong nhà

Nam mô A Di Đà Phật (3 lần, 3 lạy)

Kính lạy: Đức đương lai hạ sinh Di Lặc Tôn Phật.

• Hoàng Thiên hậu Thổ chư vị tôn Thần.

• Ngài bản cảnh Thành Hoàng chư vị đại Vương.

Ngài bản xứ Thần linh Thổ địa. Ngài định Phúc Táo quân. Các ngày Địa Chúa Long mạch Tôn Thần và tất cả các Thần linh cai quản trong khu vực này

• Các Cụ Tổ tiên nội ngoại chư vị tiên Linh.

Nay là phút Giao thừa năm Quý Mão với năm Giáp Thìn.

Chúng con là :………………………………..

Ngụ tại :…………………………………………..

Phút Giao thừa vừa tới, nay theo Vận luật, tống cựu nghinh tân, giờ Tý đầu Xuân, đón mừng Nguyên Đán. Chúng con thành tâm sửa biện hương hoa vật phẩm, nghi lễ cung trần, dâng lên trước Án, cúng dâng Phật Thánh, dâng hiến Tôn Thần, đốt nén Tâm hương dốc lòng bái thỉnh .

Chúng con kính mời: Ngài bản cảnh Thành Hoàng chư vị đại Vương.

Ngài bản xứ Thần linh Thổ địa.

Ngài định Phúc Táo quân.

Ngài Phúc Đức chính Thần.

Các Ngài Ngũ Phương , Ngũ Thổ , Long mạch tài Thần.

Ngài Bản Gia Táo Quân.

Các ngày Địa Chúa Long mạch Tôn Thần và tất cả các Thần linh cai quản trong khu vực này.

Cúi xin giáng lâm trước Án, thụ hưởng lễ vật.

Chúng con lại kính mời: các cụ Tiên Linh Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ, Bá Thúc Huynh Đệ, cô di Tỷ, Muội, nội ngoại Tộc chư vị Hương Linh, cúi xin giáng về Linh Sàng hâm hưởng lễ vật.

Chúng con lại kính mời các vị Vong Linh tiền Chủ hậu Chủ, y thảo phụ mộc ở trong đất này, nhân tiết Giao thừa, giáng lâm trước Án, chiêm ngưỡng Tôn Thần, thụ hưởng lễ vật.

Nguyện cho chúng con: Minh niên khang thái, trú dạ cát tường. Độ cho chúng con mọi duyên thuận lợi, công việc hanh thông. Người người được chữ bình an, tháng ngày được hưởng phần lợi lộc. Âm phù - Dương trợ, sở nguyện tòng tâm. Bốn mùa không hạn ách nào xâm, tám tiết có điềm lành tiếp ứng.

Dãi tấm lòng thành, cúi xin chứng giám.

Cẩn cáo.

Văn khấn cúng đêm Giao thừa ngoài trời

Nam mô A Di Đà Phật (3 lần, 3 lạy)

Kính lạy:

Con kính lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.

Con kính lạy Đức Đương Lai Hạ Sinh Di Lặc Tôn Phật.

Con kính lạy Đức Bồ tát Quán Thế Âm cứu nạn cứu khổ chúng sinh.

Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu thổ, chư vị tôn thần.

Con kính lạy ngài cựu niên Hành khiển, cựu Hành binh chi thần, cựu Phán quan.

Con kính lạy ngài đương niên Hành khiển, đương niên Hành binh chi thần, đương niên Phán quan.

Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ hổ, Long mạch, Táo quân, chư vị tôn thần.

Nay là phút Giao thừa năm Quý Mão với năm Giáp Thìn.

Chúng con là:……………………….

Ngụ tại:…………………………….......

Nhân phút thiêng liêng Giao thừa vừa tới, năm cũ qua đi, đón mừng năm mới, tam dương khang thái, vạn tượng canh tân.

Nay ngài Thái Tuế tôn thần trên vâng lệnh Ngọc Hoàng Thượng đế, giám sát vạn dân, dưới bảo hộ sinh linh tảo trừ yêu nghiệt. Quan cũ về triều cửa khuyết, lưu phúc, lưu ân. Quan mới xuống thay, thể đức hiếu sinh, ban tài tiếp lộc.

Nhân buổi tân xuân, tín chủ chúng con thành tâm, sửa biện hương hoa phẩm vật, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án, cúng dàng Phật, Thánh, dâng hiến tôn thần, đốt nén tâm hương, dốc lòng bái thỉnh.

Chúng con kính mời: Ngài Cựu niên đương cai Thái tuế, ngài Tân niên đương cai Thái tuế chí đức tôn thần, ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị đại vương, ngài bản xứ thần linh Thổ địa, ngài Hỷ thần, Phúc đức chính thần, các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ, Long mạch, Tài thần, chư vị bản gia Táo quân, và chư vị Thần linh cai quản ở trong xứ này, cúi xin giáng lâm trước án thụ hưởng lễ vật.

Nguyện cho tín chủ, minh niên kháng thái, vạn sự tốt lành, bốn mùa tám tiết được chữ bình an, gia đạo hưng long thịnh vượng, bách sự hanh thông, ngày ngày được hưởng ơn trời, Phật, chư vị tôn thần.

Chúng con kính cẩn tiến dâng lễ vật, thành tâm cầu nguyện. Cúi xin chín phương trời, mười phương chư Phật cùng chư vị tôn thần chứng giám phù hộ độ trì.

Nam mô A Di Đà Phật (3 lần, 3 lạy).

Sau khi thực hiện bài cúng Giao thừa xong, gia chủ cắm hương rồi vái lạy bốn phương tám hướng cầu mong thần linh phù hộ gia đình một năm mới ấm no hạnh phúc.

×