Từ 10/9/2026: Doanh nghiệp ép nhân viên làm thêm giờ bị phạt nặng

Siết chặt quy định về sự tự nguyện khi làm thêm giờ

Chính phủ vừa có Nghị định 283/2026 về xử phạt vi phạm trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội và đưa người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Nghị định có hiệu lực từ ngày 10/9 có nêu các mức phạt về vi phạm làm thêm giờ quá giới hạn.

Bắt đầu từ ngày 10/9/2026, các quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động sẽ chính thức có hiệu lực thi hành. Một trong những điểm đáng chú ý nhất là việc tăng cường khung pháp lý và mức xử phạt đối với hành vi sử dụng người lao động làm thêm giờ không đúng quy định pháp luật.

Theo Bộ luật Lao động hiện hành, người sử dụng lao động chỉ được phép huy động nhân viên làm thêm giờ khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện, trong đó điều kiện tiên quyết là phải được sự đồng ý của người lao động. Việc người sử dụng lao động tự ý áp đặt, ép buộc nhân viên tăng ca vượt quá khung thời gian hoặc khi người lao động không đồng ý được xem là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng.

Chi tiết các mức xử phạt đối với hành vi vi phạm

Theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP mà Chính phủ vừa ban hành, có hiệu lực từ ngày 10/9, chủ sử dụng lao động thực hiện thời giờ làm việc bình thường quá giới hạn hoặc huy động làm thêm song không được người lao động đồng ý sẽ bị phạt 20 - 25 triệu đồng.

Nếu huy động làm thêm vượt giới hạn hoặc không bảo đảm thời gian nghỉ trong giờ làm việc, nghỉ chuyển ca, doanh nghiệp bị phạt 5 - 75 triệu đồng, tùy số người bị vi phạm.

Cụ thể: Mức phạt từ 5 - 10 triệu đồng đối với vi phạm từ 01 người đến 10 người lao động;

Từ 10 - 20 triệu đồng đối với vi phạm từ 11 người đến 50 người lao động;

Từ 20 - 40 triệu đồng đối với vi phạm từ 51 người đến 100 người lao động;

Từ 40 - 60 đồng đối với vi phạm từ 101 người đến 300 người lao động.

Từ 301 người lao động bị vi phạm trở lên, chủ sử dụng lao động bị phạt 75 triệu đồng.

Nghị định 283 cũng quy định, trường hợp vi phạm quy định của pháp luật về nghỉ hằng tuần hoặc nghỉ hằng năm hoặc nghỉ lễ, Tết thì bị phạt 10 - 20 triệu đồng.

Mức phạt 2 - 5 triệu đồng áp dụng nếu không cho người lao động nghỉ việc riêng, nghỉ không hưởng lương theo quy định hoặc không thông báo bằng văn bản việc tổ chức làm thêm trên 200 - 300 giờ/năm tới Sở Nội vụ nơi tổ chức làm thêm, nơi đặt trụ sở chính.

Theo quy định hiện hành, người lao động làm việc trong điều kiện bình thường không quá 8 giờ/ngày và 48 giờ/tuần.

Nếu làm việc theo tuần, doanh nghiệp được bố trí tối đa 10 giờ/ngày song không quá 48 giờ/tuần, và phải thông báo cho người lao động. Nhà nước khuyến khích doanh nghiệp áp dụng 40 giờ/tuần.

Thời gian làm thêm không quá 40 giờ/tháng và 200 giờ/năm. Một số ngành, nghề được tổ chức làm thêm tối đa 300 giờ/năm như dệt may, da giày, điện tử, chế biến nông, lâm, diêm nghiệp, thủy sản hoặc sản xuất và cung cấp điện, viễn thông, lọc dầu, cấp thoát nước.

Nghị định 283 cũng quy định chi tiết các hình thức xử phạt chính trong lĩnh vực lao động, BHXH, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng là xử phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền.

Ngoài ra, căn cứ vào tính chất, mức độ hành vi vi phạm, các tổ chức cá nhân còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung như: Tịch thu tang vật vi phạm hành chính; Tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề có thời hạn; Đình chỉ hoạt động có thời hạn; Trục xuất người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam.

Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng quy định là 1 năm đổi với vi phạm hành chính về lao động, bảo hiểm xã hội và hai năm đối với vi phạm hành chính về người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Khuyến nghị dành cho các doanh nghiệp

Việc thắt chặt chế tài xử phạt từ ngày 10/9/2026 đòi hỏi bộ phận Quản trị Nhân sự (HR) và Ban Giám đốc các doanh nghiệp cần chủ động rà soát lại quy trình quản lý lao động.

Thiết lập văn bản đồng ý làm thêm giờ: Cần có sự xác nhận bằng văn bản hoặc hình thức lưu trữ điện tử hợp pháp ghi nhận sự tự nguyện đăng ký/đồng ý làm thêm giờ từ phía nhân viên.

Kiểm soát quỹ thời gian tăng ca: Đảm bảo tổng số giờ làm thêm của mỗi nhân sự không vượt quá 50% số giờ làm việc bình thường trong 01 ngày, không quá 40 giờ/tháng và không quá 200 giờ/năm (hoặc 300 giờ/năm đối với một số ngành nghề đặc thù).

Thực hiện đầy đủ chế độ tiền lương: Chi trả đúng và đủ tiền lương làm thêm giờ (tối thiểu 150% vào ngày thường, 200% vào ngày nghỉ hàng tuần và 300% vào ngày lễ, Tết).

×